# Makine Kırılması & Elektronik Cihaz

> Makine Kırılması Sigortası, deneme devresi tamamlanmış ve çalışır durumdaki makineler ile elektronik cihazlarda; operatör hatası, kısa devre, malzeme ve işçilik kusuru ya da santrifüj kuvvet gibi ani ve beklenmedik nedenlerle oluşan maddi hasarı karşılayan bir ticari sigortadır. Yangın, hırsızlık ve deprem yangın poliçesinin konusudur. Kâr kaybı ve veri teminatı ayrıca eklenir.

> **Makinede çıkan yangın makine kırılmasından ödenmez**
> Kısa devre bir motorun sarımını yaktıysa, o sarım hasarı makine kırılması teminatındadır. Ancak aynı kısa devre alev alıp makineyi, panoyu ya da atölyeyi sardıysa, ortaya çıkan yangın zararı bu poliçenin dışındadır ve yangın veya işyeri poliçesinden talep edilir. Aynı olayın iki farklı poliçeye bölünmesi sanılandan sık yaşanır; bu yüzden iki poliçenin aynı anda ve uyumlu limitlerle ayakta olması gerekir.

## Nedir?

Sanayi sigortalarında hasarlar kabaca ikiye ayrılır: dışarıdan gelenler ve makinenin kendi içinden çıkanlar. Yangın ve işyeri poliçeleri birincisini üstlenir; alev, su, hırsız, deprem hep dışarıdan gelen olaylardır. Makine kırılması sigortası ise ikinci gruba, yani makinenin kendi çalışma dinamiği içinde doğan hasara bakar. Bir sarımın kısa devreden yanması, dişli kutusunun yağsız kalması, dengesiz dönen bir rotorun santrifüj kuvvetle parçalanması bu poliçenin alanıdır.

Teminatın kilidi iki sözcüktür: ani ve beklenmedik. Poliçe, deneme devresi tamamlanmış ve normal biçimde çalışan bir makineyi konu alır; makine üretim yaparken de, duruyorken de, temizlik ve revizyon için sökülüp yeniden kurulurken de güvence sürer. Henüz devreye alınmamış, montajı ve testi bitmemiş bir tesis bu poliçenin değil, montaj (EAR) sigortasının kapsamındadır. Sınır burada net çizilmezse iki poliçenin arasında bir aralık kalır.

Elektronik cihaz tarafı aynı mantığın üç ayaklı sürümüdür. Birinci ayak cihazın kendisinde oluşan maddi hasardır; ikincisi harici veri taşıyıcılarının yenilenmesi ve üzerlerindeki bilginin yeniden hazırlanması masrafıdır; üçüncüsü ise cihaz devre dışıyken işi yürütmek için katlanılan artan çalışma masraflarıdır. Sunucusu duran bir işletmenin faturası çoğu zaman donanımda değil, bu ikinci ve üçüncü ayakta birikir.

Bedelin nasıl yazıldığı bu branşta tazminatın kaderini belirler. Sigorta bedeli, makinenin muhasebedeki amortismanlı değeri ya da leasing bakiyesi değil; aynı nitelikte yeni bir makinenin nakliye, montaj, gümrük ve vergileriyle birlikte yerine kurulma bedelidir. Kısmi hasarda makineyi eski çalışır haline getirme masrafı ödenir; makine tümüyle kullanılamaz hale gelirse ödeme, hasar tarihindeki yıpranmış değeri üzerinden yapılır. Duruşun maliyeti ise ancak makine kırılması kâr kaybı teminatı poliçeye eklenmişse tazmin edilir.

## Neyi karşılar?

- İşletme kazaları ile operatörün dikkatsizliği, deneyimsizliği veya hatalı kullanımından doğan ani hasar
- Elektrik enerjisinin doğrudan etkisi: kısa devre, aşırı gerilim, izolasyon hatası, şerare ve endüksiyon
- Malzeme, işçilik, model, tasarım ve montaj kusurundan kaynaklanan ani kırılma ve deformasyon
- Yağlama kusuru, yabancı madde girmesi, tıkanma, aşırı zorlanma ve santrifüj kuvvetle parçalanma
- Kazan ve basınçlı kaplarda su seviyesinin düşmesi ile kızgın su ve buhar kaynaklı ani hasar
- Makine dururken, temizlik, bakım veya revizyon için sökülüp yeniden kurulurken ve aynı tesis alanı içinde yer değiştirirken oluşan hasar
- Elektronik cihazlarda maddi hasar ile teminat alınmışsa harici veri taşıyıcılarının ve üzerindeki bilginin yeniden hazırlanma masrafı
- Ek sözleşmeyle: fazla mesai, tatil günü çalışma ücreti, seri ve hava yolu nakliye masrafları ile makine kırılması kâr kaybı

## Neyi KARŞILAMAZ?

- Yangın, yıldırım, her türlü infilak ve bunların doğurduğu duman, is ve söndürme zararı — bunlar yangın poliçesinin konusudur
- Hırsızlık, deprem, sel, su baskını ve yer kayması gibi dışarıdan gelen riskler
- Aşınma, yıpranma, korozyon, paslanma, kireçlenme ve kavitasyonun doğrudan etkilediği parçalar
- Kayış, halat, conta, kesici ve delici uçlar, testere, kalıp, fırça, elek gibi doğası gereği sık değişen parçalar
- Yakıt, yağ, soğutucu akışkan, katalizör ve benzeri işletme malzemeleri
- Üretici garantisi, satıcı taahhüdü veya bakım sözleşmesi gereği başkasının üstlenmesi gereken onarımlar
- Deneme devresi tamamlanmamış, henüz devreye alınmamış makineler — bunlar montaj sigortasının kapsamındadır
- Makine dururken uğranılan gelir kaybı, sözleşme cezası ve müşteri kaybı; kâr kaybı teminatı ayrıca alınmadıysa

## Kimler için uygun?

- **Metal ve plastik işleyen imalatçılar** — Enjeksiyon makinesi, pres, CNC tezgâhı ve robot kollarda tek bir servo sürücü arızası bütün hattı durdurur. Yedek parçanın yurt dışından gelmesi gereken tezgâhlarda duruş, onarımdan çok daha pahalıya mal olur.
- **Soğuk zincir ve gıda tesisleri** — Kompresör, şoklama ünitesi ve soğutma grubu bu işletmelerde makine değil, deponun kendisidir. Bir gece süren duruş hem cihaz onarımı hem de bozulan ürün nedeniyle iki ayrı zarar üretir.
- **Enerji ve altyapı işletmecileri** — Jeneratör, trafo, terfi pompası ve türbin gibi ekipmanlarda yalıtım bozulması ve gerilim olayları en sık görülen hasar nedenidir. Bu ekipmanlarda tek parçanın bedeli tesisin geri kalanını gölgede bırakabilir.
- **Veri merkezi ve yoğun BT altyapısı olan şirketler** — Sunucu, depolama ünitesi, kesintisiz güç kaynağı ve hassas klima birbirine bağımlı çalışır. Burada asıl kayıp donanımda değil, veri taşıyıcıların yenilenmesinde ve işi yürütmek için kiralanan geçici kapasitede ortaya çıkar.
- **Matbaa, tekstil ve sürekli hat işletmeleri** — Baskı ünitesi ya da dokuma tezgâhı gibi seri bağlı makinelerde bir halka koptuğunda üretimin tamamı durur. Bu profilde kâr kaybı teminatı, maddi hasar teminatı kadar belirleyicidir.
- **Leasing veya kredi ile makine edinenler** — Finansman kuruluşları makine kırılması poliçesini sözleşme şartı yapar ve dain-i mürtehin kaydını arar. Kaydın doğru kuruma ve doğru makine seri numarasına işlendiğini poliçe üzerinde kontrol edin.

## Yanlış bilinenler

- **Yanlış:** Makine bedelini defter değeri veya leasing bakiyesiyle yazmak
  **Doğrusu:** Esas alınan tutar, aynı nitelikte yeni bir makinenin nakliye, montaj ve gümrük dahil kurulma bedelidir. Amortismanlı değer üzerinden yapılan beyan eksik sigorta doğurur ve kısmi hasarda ödemeyi oransal olarak kırpar.
- **Yanlış:** Yangın poliçesi olduğu için makinelerin sigortalı sayılması
  **Doğrusu:** Yangın poliçesi makineleri yalnızca dışarıdan gelen risklere karşı korur. Rulman sıkışması, sarım yanması ya da hatalı kullanım gibi iç sebepli hasarlar o poliçenin dışında kalır; boşluk yalnızca makine kırılmasıyla kapanır.
- **Yanlış:** Bakım sözleşmesini sigortanın yerine koymak
  **Doğrusu:** Bakım sözleşmesi arızayı önlemeyi ve rutin onarımı üstlenir. Ani bir işletme kazasının doğurduğu büyük hasar sözleşmenin kapsamı dışında kalır; ikisi birbirini tamamlar, birbirinin yerini almaz.
- **Yanlış:** Değişen parçayı eksper görmeden hurdaya vermek
  **Doğrusu:** Kırılan mil, yanan kart veya deforme dişli hasarın nedenini gösteren tek fiziksel kanıttır. Dosya kapanana kadar etiketleyip ayrı bir yerde saklayın.
- **Yanlış:** Yalnızca maddi hasar teminatıyla yetinmek
  **Doğrusu:** Onarım bedeli çoğu zaman duruşun maliyetinin altında kalır. Parçası aylarca beklenen bir hatta kâr kaybı teminatı olmadan poliçe, zararın yalnızca küçük kısmını karşılar.
- **Yanlış:** Yeni alınan makineyi poliçeye işletmemek
  **Doğrusu:** Tesise giren her makine zeyilname ile listeye eklenmelidir. Ayrıca yeni makinenin deneme devresi tamamlanmadan makine kırılması teminatı başlamaz; o aşama montaj sigortasıyla köprülenir.

## Primi etkileyen unsurlar

- **Makine parkının yeni ikame bedeli toplamı** — Primin çekirdeğini bu toplam oluşturur; bedeli düşük yazmak primi indirir ama hasarda oransal kesintiye yol açar.
- **Makinenin cinsi, yaşı ve teknolojik karmaşıklığı** — Yurt dışından tedarik edilen kontrol kartları ve özel imalat parçalar hem onarım süresini hem de beklenen hasar maliyetini yükseltir.
- **Çalışma yoğunluğu ve vardiya düzeni** — Kesintisiz üç vardiya çalışan bir tesis, aynı makineyi günde sekiz saat çalıştıran atölyeden daha yüksek risk taşır.
- **Bakım rejimi ve operatör niteliği** — Periyodik bakım sözleşmesi, kayıt altına alınmış bakım geçmişi ve eğitimli operatör riski aşağı çeker.
- **Elektrik altyapısı ve koruma donanımı** — Regülatör, kesintisiz güç kaynağı, kompanzasyon, topraklama ve termik koruma gerilim kaynaklı hasar olasılığını azaltır.
- **Hasar başına muafiyet tercihi** — Muafiyetin yükseltilmesi primi düşürür; buna karşılık sık yaşanan küçük onarımlar tümüyle işletmenin üzerinde kalır.
- **Kâr kaybı eki isteniyorsa bekleme ve azami tazminat süresi** — Bekleme süresini kısaltmak ve tazminat süresini uzatmak primi yukarı çeker; ithal parça bekleyen hatlarda bu iki ayar dikkatle seçilir.

## Gerekli belgeler

- Makine ve cihaz listesi: cinsi, markası, modeli, seri numarası, üretim yılı ve adedi
- Her kalem için yeni ikame bedeli — nakliye, montaj, gümrük ve vergiler dahil hesaplanmış olarak
- Makine faturaları, proforma ya da leasing sözleşmesi ve varsa dain-i mürtehin bilgisi
- Tesis adresi, faaliyet konusu, kurulu güç ve vardiya düzenine ilişkin beyan
- Periyodik bakım sözleşmesi ile son bakım ve kalibrasyon raporları
- Kâr kaybı isteniyorsa son dönem gelir tablosu, brüt kâr ve sabit gider dökümü ile makinelerin üretimdeki payı

## Makine ve cihaz hasarında izlenecek adımlar

Bu branşta dosyayı en çok zayıflatan davranış, üretime bir an önce dönme telaşıyla makinenin sökülüp servise verilmesidir. Parça değiştirildikten sonra hasarın ani bir olaydan mı yoksa yıpranmadan mı doğduğunu kimse gösteremez.

1. **Makineyi durdurun ve besleme hatlarını kesin** — Enerjiyi, basınçlı hava ve akışkan hatlarını kapatın. Arızalı makineyi zorlayarak çalıştırmayı denemek, kısmi bir hasarı tam hasara çevirebilir ve tazminatı tartışmalı hale getirir.
2. **Hasarı bulunduğu haliyle kayda geçirin** — Seri numarası okunacak biçimde genel ve yakın fotoğraf çekin. Kumanda panelindeki hata kodunu, alarm kaydını, PLC veya SCADA loglarını ve varsa vardiya defterindeki notu saklayın; bu kayıtlar olayın ani niteliğini kanıtlar.
3. **Acentenize ihbarda bulunun** — Poliçe numarası, makinenin seri numarası, olay tarihi ve saati ile ilk zarar tahminini iletin. Kâr kaybı teminatınız varsa duruşun başladığı saati de bildirin; bekleme süresi o andan itibaren işler.
4. **Eksper tespitine kadar sökme ve onarımı bekletin** — Zorunlu bir güvenlik müdahalesi gerekiyorsa öncesini fotoğraflayın ve yazılı onay isteyin. Yetkisiz servise açtırılan makinede hasar nedeninin tespiti çoğu zaman mümkün olmaz.
5. **Onarım teklifi ve tedarik planını hazırlayın** — Yetkili servisten arıza raporu, parça listesi ve teslim süresi içeren yazılı teklif alın. İthal parça söz konusuysa tedarik süresini belgeleyin; seri nakliye masrafı ancak poliçede bu ek varsa karşılanır.
6. **Hasarlı parçayı saklayın ve duruşu günü gününe kaydedin** — Değiştirilen rulman, kart veya sarım eksperin talebiyle istenebilir; hurdaya vermeyin. Kâr kaybı dosyasında ise duruş saatleri, iptal edilen siparişler ve devam eden sabit giderler günlük kayıtla desteklenir.

## Sıkça sorulan sorular

### Makine kırılması sigortası ile yangın sigortası arasındaki fark nedir?
Yangın poliçesi makineye dışarıdan gelen olayları üstlenir: alev, patlama, su, hırsızlık, deprem. Makine kırılması ise makinenin kendi içinden doğan ani hasarı karşılar; kısa devre, yağlama kusuru, operatör hatası, malzeme kırılması. İki poliçe rakip değil, birbirinin boşluğunu dolduran iki parçadır.

### Operatör yanlış tuşa bastığı için makine zarar gördü, ödenir mi?
Evet, işletme kazaları ile operatörün dikkatsizliği ve deneyimsizliği bu poliçenin temel teminatları arasındadır. Aranan koşul, olayın ani ve beklenmedik olmasıdır. Uzun süredir bilinen bir arızanın görmezden gelinerek makinenin zorlanması ise farklı değerlendirilir.

### Kırılan kalıbım da teminata girer mi?
Kalıplar, kesici uçlar, testereler ve benzeri sık değişen parçalar genel şartlarda teminat dışında sayılır. Makinede oluşan hasar ödenirken kalıbın kendisi kapsam dışı kalabilir. Kalıp yatırımı ağır basan işletmelerde bu kalem için ayrı teminat imkânını teklif aşamasında sormak gerekir.

### Makinemin üretici garantisi devam ediyor, sigortaya gerek var mı?
Garanti, üretim ve malzeme kusurundan doğan arızaları belirli bir süre ve koşulla üstlenir. Hatalı kullanım, dışarıdan gelen bir gerilim olayı ya da işletme kazası genellikle garantinin dışındadır. Garanti süresi boyunca da poliçenin sürmesi, iki güvencenin farklı nedenlere bakması yüzünden anlamlıdır.

### Makine tamamen kullanılamaz hale gelirse yeni makine bedeli mi ödenir?
Hayır. Kısmi hasarlarda makineyi eski çalışır durumuna getirme masrafı karşılanır; tam hasarda ise ödeme, makinenin hasar tarihindeki yıpranmış değeri üzerinden yapılır. Buna karşılık sigorta bedeli yeni ikame bedeli olarak yazılmalıdır, çünkü eksik sigorta denetimi bu tutar üzerinden yapılır.

### Makine kırılması kâr kaybı teminatı nasıl çalışır?
Poliçede teminat altındaki bir makine hasarı üretimi durdurduğunda, duruş boyunca elde edilemeyen brüt kârı ve ödenmeye devam eden sabit giderleri karşılar. Ödeme, poliçede yazan bekleme süresi dolduktan sonra başlar ve azami tazminat süresiyle sınırlıdır. Hesap işletmenin geçmiş dönem kayıtlarına dayandığı için düzenli muhasebe bu teminatın ön koşuludur.

### Elektronik cihaz sigortası ile makine kırılması aynı poliçe midir?
İki ayrı branştır ve her birinin kendi genel şartları vardır. Üretim makineleri, kazanlar ve iş makineleri makine kırılmasına; bilgisayar, sunucu, ölçüm ve görüntüleme ekipmanı ile haberleşme sistemleri elektronik cihaz sigortasına girer. Aynı tesiste ikisi birden gerekiyorsa poliçeler paralel kurgulanır ve sınırdaki ekipman hangi listeye yazıldığı açıkça belirtilir.

### Cihaz bozulduğunda silinen verilerimin geri getirilme masrafı ödenir mi?
Ancak harici veri taşıyıcıları teminatı poliçeye eklenmişse ödenir. Bu teminat, taşıyıcı ortamın yenilenmesini ve üzerindeki bilginin yedekten geri yüklenmesi için katlanılan masrafı kapsar. Verinin ticari değeri, yazılım hatası ve siber saldırı kaynaklı kayıplar bu kapsamın dışındadır.

### İş makinelerimi bu poliçeyle sigortalayabilir miyim?
Kepçe, forklift, vinç ve benzeri iş makineleri makine kırılması poliçesine dahil edilebilir; şantiye ve saha kullanımı beyan edilerek teminatın coğrafi kapsamı belirlenir. Ancak trafiğe çıkan iş makineleri için zorunlu trafik sigortası ayrıca gereklidir. İki poliçenin konusu farklıdır: biri makinenin kendi hasarını, diğeri üçüncü kişilere verilen zararı üstlenir.

### Makine başka bir adrese taşınırken hasar görürse teminat işler mi?
Poliçe, makinenin aynı tesis alanı içinde yer değiştirmesini, temizlik ve revizyon için sökülüp yeniden kurulmasını kapsar. Farklı bir adrese nakil ise yol riskini içerdiği için nakliyat sigortasının konusudur. Taşınma planlıyorsanız yeni adresi ve nakil tarihini önceden bildirin; poliçenin zeyilname ile güncellenmesi gerekir.

## Kaynaklar

- [Mevzuat Bilgi Sistemi — Makine Kırılması Sigortası Genel Şartları](https://www.mevzuat.gov.tr/)
- [Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK)](https://www.seddk.gov.tr/)
- [Türkiye Sigorta Birliği (TSB)](https://www.tsb.org.tr/)

---
Son güncelleme: 2026-09-02 · Kaynak: https://policezamani.com/hizmetler/makine-kirilmasi-sigortasi