# Nakliyat Sigortası

> Nakliyat Sigortası, sevk edilen malın kara, deniz, hava ve demiryolu taşımaları ile bunlara bağlı yükleme, aktarma ve geçici depolama aşamalarında uğrayabileceği ziya ve hasarı karşılayan sigortadır. Teminatın genişliği Institute Cargo Clauses A, B veya C seviyesiyle belirlenir. Taşıyan aracın kendisi ise ayrı bir branşta, tekne veya hava aracı poliçesiyle güvenceye alınır.

> **Taşıyıcının sigortası sizin malınızın sigortası değildir**
> Taşıma teklifinde 'sigortalıdır' ibaresi görmek çoğu zaman taşıyıcının kendi sorumluluk poliçesini anlatır. O poliçe ancak taşıyıcı hukuken sorumlu bulunduğunda devreye girer ve ödeme, CMR, Lahey-Visby, Montreal ve COTIF/CIM gibi uluslararası taşıma rejimlerinin öngördüğü ağırlık esaslı üst sınırlarla çerçevelenir; malın gerçek değeri bu sınırın üzerindeyse aradaki fark sizde kalır. Emtia nakliyat poliçesi ise kusur tartışmasını beklemeden sigortalı bedel üzerinden öder, ödedikten sonra taşıyıcıya rücu etme işini kendi üstlenir.

## Nedir?

Nakliyat sigortası tek bir ürün değil, iki ayrı konuyu aynı başlık altında toplayan bir alandır. Birincisi emtiadır: konteynerdeki tekstil, tırdaki gıda, uçaktaki yedek parça, yani taşınan malın kendisi. İkincisi taşıyan araçtır; geminin gövdesi ve makinesi tekne poliçesiyle, uçak ise hava aracı poliçesiyle güvenceye alınır. Mevzuat bu ikisini ayrı branşlarda düzenler, dolayısıyla malınızın sigortalı olması taşıyıcının aracının da sigortalı olduğu anlamına gelmez; tersi de geçerlidir.

Dış ticarette ilk sorulacak soru poliçeyi kimin yaptıracağıdır ve cevabı satış sözleşmesindeki Incoterms teriminde yazar. CIF ve CIP'te sigortayı satıcı yaptırır ve teminat alıcı lehine düzenlenir; FOB, FCA ve EXW'de ise taraflardan hiçbirine sigorta yaptırma yükümlülüğü verilmemiştir. Kritik ayrım şudur: masrafın bittiği nokta ile riskin geçtiği nokta aynı olmak zorunda değildir. FOB ile mal aldıysanız, yük gemiye yüklendiği andan itibaren risk sizdedir ama kimse sizin yerinize poliçe düzenlemez.

Teminatın genişliği Institute Cargo Clauses ile ölçülür ve üç seviye arasındaki fark, poliçe fiyatından çok daha belirleyicidir. (C) en dar seviyedir; yalnızca sayılan büyük olayları kapsar: yangın, infilak, geminin karaya oturması veya batması, karayolu aracının devrilmesi, vagonun raydan çıkması gibi. (B) buna deprem, volkanik patlama, yıldırım ve deniz, göl ya da nehir suyunun yüke ulaşması gibi riskleri ekler. (A) ise sayma yerine istisna yöntemiyle çalışır: açıkça hariç tutulmayan her ani ve beklenmedik olay teminat altındadır; hırsızlık, çalınma, teslim edilmeme ve elleçleme kaynaklı kırılma pratikte yalnızca bu seviyede karşılanır.

Düzenli sevkiyat yapan bir işletmenin her yükleme için ayrı poliçe düzenletmesi işleyişi yavaşlatır. Abonman poliçe bunun için vardır: yıllık bir çerçeve kurulur, sevkiyat başına ve taşıt başına azami teminat sınırları ile kloz seviyesi önceden sabitlenir, her yükleme de yola çıkmadan önce beyan edilir. Çerçevenin ayakta durması beyan disiplinine bağlıdır; hasar duyulduktan sonra yapılan bildirim o sevkiyatı teminatın içine sokmaz. Taşıma türü de aynı çerçevede ayrışır: denizde batma ve müşterek avarya, karada devrilme ve hırsızlık, havada elleçleme ve palet düşmesi, demiryolunda deraylanma ve manevra darbesi öne çıkar.

## Neyi karşılar?

- Yükleme, taşıma, aktarma ve boşaltma sırasında malda oluşan ziya ve hasar — seçilen kloz seviyesi çerçevesinde
- Geminin karaya oturması, batması veya çatışması; karayolu aracının devrilmesi, vagonun raydan çıkması ve trafik kazası kaynaklı yük hasarı
- Yangın, infilak ve yıldırım; (B) ve (A) seviyelerinde ayrıca deprem ve volkanik patlama
- Deniz, göl veya nehir suyunun gemiye, konteynere ya da geçici depolama yerine girmesi sonucu ıslanma
- Yükleme veya boşaltma sırasında denize düşen, güverteden savrulan ya da vinçten kayan koliler
- Müşterek avarya payı, kurtarma masrafları ve zararı azaltmak için yapılan makul harcamalar
- (A) klozunda hırsızlık, çalınma, teslim edilmeme ve elleçleme kaynaklı kırılma, ezilme, çizilme
- Savaş, grev, lokavt, kargaşalık ve terör riskleri — yalnızca ilgili ek klozlar poliçeye eklendiğinde

## Neyi KARŞILAMAZ?

- Gecikmeden doğan kayıplar — hasar sigortalı bir olaydan kaynaklansa bile, malın geç ulaşmasının yarattığı zarar teminat dışıdır
- Ambalajın yetersiz ya da taşıma türüne uygunsuz olması nedeniyle oluşan hasar
- Malın kendi bünyesel kusuru, doğal fire, olağan sızıntı, kuruma ve ağırlık kaybı
- Taşıyıcının, kiracının veya işletmecinin aciz hâli ile mali yükümlülüğünü yerine getirememesinden doğan kayıplar
- Geminin denize elverişsiz olduğunu bilerek yükleme yapılması hâlinde ortaya çıkan zararlar
- Savaş, iç savaş, grev, lokavt ve terör — ilgili ek klozlar satın alınmadıysa
- Nükleer silah, radyoaktif bulaşma ve kimyasal-biyolojik kaynaklı zararlar
- Malın bedelinin alıcıdan tahsil edilememesi — bu, alacak sigortasının konusudur

## Kimler için uygun?

- **İhracatçı ve ithalatçılar** — Poliçeyi kimin yaptıracağı satış sözleşmesindeki Incoterms terimine bağlıdır. Akreditifli işlemlerde bankanın istediği kloz seviyesi ve bedel kuruluşu da poliçeye birebir yansımalıdır.
- **Düzenli sevkiyat yapan üretici ve toptancılar** — Haftada birden fazla yükleme çıkaran işletmelerde tek tek poliçe yerine abonman çerçevesi kurulur. Beyan akışı muhasebe ve sevkiyat birimi arasında bir rutine bağlanmalıdır.
- **Proje ve ağır yük taşıtanlar** — Jeneratör, trafo, pres ya da üretim hattı gibi tek parça yüksek değerli sevkiyatlarda risk, kaza kadar yükleme ve indirme aşamasında yoğunlaşır. Bu tür yüklerde hasarlı parçanın yenisiyle değiştirilmesini düzenleyen özel klozlar önem kazanır.
- **Soğuk zincir ve gıda taşıtanlar** — Frigorifik ünitenin durması ya da sıcaklık sapması, araç hiç kaza yapmadan yükün tamamını değersiz kılabilir. Bu risk standart kloz setinin içinde değildir, ayrıca eklenmesi gerekir.
- **Parsiyel ve e-ticaret gönderisi yapanlar** — Konsolide yüklerde koliniz başka gönderilerle aynı araçta seyahat eder; aktarma sayısı, elleçleme ve karışma riski artar. Bu profilde dar kloz seviyeleri pratikte çok az hasar öder.
- **Kendi filosuyla taşıma yapan işletmeler** — Kasko aracın kendi hasarını öder, üzerindeki yükü ödemez. Kendi kamyonunuzdaki kendi malınız için de ayrı bir emtia teminatı gerekir.

## Yanlış bilinenler

- **Yanlış:** FOB veya EXW alımda satıcının sigortasına güvenmek
  **Doğrusu:** Bu terimlerde hiçbir tarafa sigorta yaptırma yükümlülüğü yüklenmez. Risk yükleme anında size geçtiği için poliçeyi de sizin yaptırmanız gerekir.
- **Yanlış:** Sigorta bedelini yalnızca fatura tutarı üzerinden kurmak
  **Doğrusu:** Navlun, gümrük ve elleçleme masrafları ile umulan kâr eklenmezse, malın tamamen kaybolduğu bir hasarda dahi cebinizden tamamladığınız bir açık kalır.
- **Yanlış:** Fiyat düşük diye (C) klozunu seçmek
  **Doğrusu:** (C) hırsızlığı, yağmur suyuyla ıslanmayı ve elleçleme kırığını ödemez. Kırılgan, çalınabilir ya da parsiyel taşınan yükte bu seviye çoğu hasarın dışında kalır.
- **Yanlış:** Sevkiyatı yola çıktıktan sonra beyan etmek
  **Doğrusu:** Abonman poliçede teminat, beyanın yükleme öncesinde yapılmasına bağlıdır. Geriye dönük bildirim, hasar duyulmuş bir sevkiyatı kapsama sokmaz.
- **Yanlış:** Teslim tutanağını şerh koymadan imzalamak
  **Doğrusu:** Kayıtsız imza, malın sağlam teslim alındığı karinesini doğurur. Hasar sonradan görülse bile ispat yükü ağırlaşır ve taşıyıcıya rücu zayıflar.
- **Yanlış:** Ambalajı depo koşullarına göre seçmek
  **Doğrusu:** Depoda yeterli olan ambalaj, deniz yolculuğundaki nem ve titreşime ya da hava kargosundaki basınç değişimine dayanmayabilir. Ambalaj yetersizliği açık bir istisnadır.

## Primi etkileyen unsurlar

- **Malın cinsi ve hasar duyarlılığı** — Cam, seramik, elektronik ve taze gıda gibi kırılgan veya bozulabilir yükler, demir profil ya da dökme yüke göre çok daha yüksek risk taşır.
- **Seçilen kloz seviyesi** — (A), (B) ve (C) farklı sayıda riski üstlenir; savaş ve grev ek klozları primi ayrıca değiştirir.
- **Taşıma türü ve güzergâh** — Deniz, kara, hava ve demiryolu farklı risk profilleri getirir; aktarma sayısı, transit ülkeler ve riskli bölgelerden geçiş değerlendirmeye girer.
- **Ambalaj ve yükleme yöntemi** — Tam konteyner ile parsiyel taşıma, paletleme, sabitleme ve istif düzeni hasar olasılığını doğrudan etkiler.
- **Sigorta bedelinin kuruluşu** — Bedelin yalnızca fatura değerinden mi yoksa navlun, gümrük masrafı ve umulan kâr ilavesiyle mi oluştuğu primin tabanını belirler.
- **Muafiyet ve azami teminat sınırları** — Sevkiyat başına ve taşıt başına belirlenen üst sınırlar ile muafiyet tercihi primi aşağı yukarı oynatır.
- **Sevkiyat hacmi ve hasar geçmişi** — Abonman poliçelerde yıllık taşınan değer ile geçmiş dönem hasar kayıtları fiyatlamanın ana girdisidir.

## Gerekli belgeler

- Ticari fatura veya proforma — mal cinsi, miktar ve değer bilgisiyle
- Taşıma belgesi: konşimento, CMR taşıma senedi, hava konşimentosu ya da demiryolu taşıma senedi
- Çeki listesi ve ambalaj bilgisi (koli sayısı, palet düzeni, konteyner tipi)
- Satış sözleşmesindeki Incoterms terimi ve varsa akreditifin sigortaya ilişkin şartları
- Güzergâh, aktarma noktaları ve tahmini yükleme tarihi
- Abonman poliçelerde önceki dönem sevkiyat hacmi ve hasar dökümü

## Nakliyat hasarında izlenecek adımlar

Nakliyat hasarında dosyanın kaderi çoğu zaman malı teslim aldığınız dakikada belirlenir. Şerh düşülmeden imzalanan bir teslim belgesi hem hasarın nerede oluştuğunu kanıtlamayı hem de taşıyıcıya rücu edilmesini zorlaştırır.

1. **Teslim alırken belgeye şerh düşün** — Konteyner mührü kırık, koli ıslak, palet ezik ya da sayı eksikse teslim belgesine yazılı olarak kaydedin ve karşı tarafa imzalatın. Dışarıdan görünmeyen hasarlarda taşıma rejimine göre kısa bir bildirim süresi işler; bu süreyi geçirmeyin.
2. **Malı bulduğunuz hâlde bırakın ve belgeleyin** — Ambalajı atmayın, istifi bozmadan geniş açıdan ve yakından fotoğraflayın. Konteyner numarası, mühür numarası ve plaka görünecek şekilde çekim yapmak sonradan tartışmaları kapatır.
3. **Sigortacıya ve taşıyıcıya aynı anda bildirim yapın** — İhbarı poliçenizi düzenleyen acenteye iletin; eş zamanlı olarak taşıyıcıya da yazılı ihtar gönderin. Taşıma sözleşmelerinde kısa zamanaşımı süreleri vardır ve bu yazışma, sigortacının rücu hakkını ayakta tutar.
4. **Zararı büyütmeyecek önlemleri alın** — Islanan yükü kurutmak, soğuk zinciri yeniden kurmak ya da hasarlı koliyi sağlamdan ayırmak gibi makul önlemler beklenir. Bu amaçla yaptığınız masraflar poliçe kapsamında değerlendirilir; fişleri saklayın.
5. **Eksper tespitini yaptırın** — Eksper hasarın nedenini, hangi aşamada oluştuğunu ve tutarını raporlar. İnceleme tamamlanmadan malı satmayın, imha etmeyin veya onarıma göndermeyin.
6. **Dosyayı belgelerle kapatın** — Fatura, çeki listesi, taşıma belgesi, tutanaklar ve gümrük kayıtları dosyaya girer. Deniz taşımasında müşterek avarya ilan edilmişse yükün serbest bırakılması için istenen garanti belgesini sigortacınızla birlikte hazırlayın; hasarlı malın satılabilir kısmı varsa sovtaj bedeli hesaba katılır.

## Sıkça sorulan sorular

### Nakliyat sigortasını alıcı mı satıcı mı yaptırır?
Cevap satış sözleşmesindeki Incoterms terimindedir. CIF ve CIP'te sigorta yaptırma yükümlülüğü satıcıdadır ve teminat alıcı lehine düzenlenir. FOB, FCA ve EXW'de ise böyle bir yükümlülük yoktur; malın riskini o an kim taşıyorsa poliçeyi de onun yaptırması gerekir.

### Institute Cargo Clauses A, B ve C arasındaki fark nedir?
(C) yalnızca sayılan büyük olayları kapsar: yangın, infilak, batma, karaya oturma, devrilme, deraylanma gibi. (B) bunlara deprem, yıldırım ve deniz, göl ya da nehir suyunun yüke girmesini ekler. (A) ise açıkça hariç tutulmayan tüm ani ve beklenmedik olayları üstlenir; hırsızlık, teslim edilmeme ve elleçleme kaynaklı kırık pratikte bu seviyede karşılanır.

### Taşıyıcının sigortası varsa ayrıca nakliyat sigortası yaptırmam gerekir mi?
Taşıyıcının poliçesi onun hukuki sorumluluğunu güvenceye alır ve ancak taşıyıcı sorumlu bulunduğunda öder. Ödeme ayrıca uluslararası taşıma rejimlerindeki ağırlık esaslı üst sınırlarla çerçevelenir. Değerli veya hafif ama pahalı yüklerde bu sınır gerçek zararın çok altında kalabildiği için emtia poliçesi ayrı bir ihtiyaçtır.

### Abonman poliçe nedir, kimin işine yarar?
Abonman, yıl boyunca yapılacak sevkiyatlar için önceden kurulan bir çerçeve poliçedir. Kloz seviyesi, muafiyet ve sevkiyat başına azami teminat bir kez belirlenir; sonrasında her yükleme yola çıkmadan beyan edilerek teminata girer. Sık ve düzenli sevkiyat yapan üretici, toptancı ve ihracatçılar için hem hız hem de bütünlük sağlar.

### Sigorta bedeli neye göre belirlenir?
Uluslararası uygulamada bedel, malın fatura değerine navlun, sigorta masrafı ve varsa gümrük giderleri eklenerek kurulur; üzerine umulan kâr ilavesi yapılabilir. Bu ilavenin oranı satış sözleşmesine, akreditif şartlarına ve poliçeye göre değişir, teklif aşamasında yazılı olarak netleştirilmelidir.

### Müşterek avarya nedir, beni neden ilgilendirir?
Deniz taşımasında ortak tehlikeden kurtulmak için kaptan bilinçli bir fedakârlık yapar ya da olağanüstü masraf üstlenirse, bu yük gemi ve yük ilgilileri arasında paylaştırılır. Yükünüz hiç zarar görmemiş olsa bile payınıza düşen katkıyı ödemeden mal serbest bırakılmayabilir. Nakliyat poliçesi bu katılma payını üstlenir.

### Yurt içi taşımalarda da nakliyat sigortası yaptırılabilir mi?
Evet. Fabrikadan bayiye, depodan şantiyeye ya da limandan tesise yapılan yurt içi sevkiyatlar da emtia nakliyat poliçesiyle güvenceye alınır. Uluslararası taşımadan farkı, uygulanacak taşıma rejimi ve genellikle daha kısa güzergâh yapısıdır; kloz seviyesi seçimi aynı mantıkla yapılır.

### Kendi kamyonumla taşıdığım malı kasko karşılar mı?
Hayır. Kasko aracın kendisinde oluşan hasarı öder, üzerindeki yükü kapsamaz. Kendi filonuzla taşıdığınız kendi malınız için de ayrıca emtia teminatı almanız gerekir; aksi hâlde araç onarılır ama yükün değeri sizde kalır.

### Konteyner mühürlü geldiği hâlde içeriden eksik çıkarsa ne olur?
Mühür sağlamken ortaya çıkan eksiklik, yükleme aşamasına ya da mühür değişimine işaret edebileceği için tartışmalı bir hasar tipidir. (A) klozunda teslim edilmeme ve çalınma teminat kapsamındadır, ancak dosyanın açılabilmesi için mühür numarasının belgelerdekiyle karşılaştırılması ve açılış anının tutanakla kayıt altına alınması gerekir.

### Teminat tam olarak ne zaman başlar ve ne zaman biter?
Standart uygulamada teminat, mal taşınmak üzere çıkış deposunda hareket ettiğinde başlar ve poliçede yazılı varış adresindeki depoya teslimle sona erer. Varış limanında boşaltmadan sonra teslim gecikirse teminat belirli bir gün sınırında kendiliğinden biter. Bu sürenin kaç gün olduğunu poliçenizin taşıma klozundan teyit edin.

## Kaynaklar

- [Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK)](https://www.seddk.gov.tr/)
- [Türkiye Sigorta Birliği (TSB)](https://www.tsb.org.tr/)
- [Mevzuat Bilgi Sistemi — Türk Ticaret Kanunu, taşıma işleri ve nakliyat sigortası hükümleri](https://www.mevzuat.gov.tr/)
- [Resmî Gazete — sigorta genel şartlarının yayımlandığı resmî yayın](https://www.resmigazete.gov.tr/)

---
Son güncelleme: 2026-09-02 · Kaynak: https://policezamani.com/hizmetler/nakliyat-sigortasi