# Tüpgaz ve Tehlikeli Maddeler Zorunlu Sorumluluk Sigortası

> Tehlikeli Maddeler Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası, yanıcı, parlayıcı, patlayıcı ve yakıcı madde üreten, depolayan, taşıyan veya satan işletmelerin üçüncü kişilere verebileceği zararları karşılar. Kanunen zorunludur. KENDİ tesisinizde oluşan hasar bu poliçenin kapsamı dışındadır; onun için işyeri ve işveren mali mesuliyet poliçeleri gerekir.

> **Kendi tesisiniz bu poliçenin kapsamında değildir**
> Zorunlu sorumluluk sigortası yalnızca üçüncü kişilere verilen zararı öder. Patlamada kendi deponuz, dolum tesisiniz, tüpleriniz veya akaryakıt tankınız zarar görürse bu poliçeden tazminat çıkmaz. Kendi varlıklarınız için işyeri sigortası ve emtia teminatı, çalışanlarınız için ise işveren mali mesuliyet sigortası ayrıca gereklidir. Üç poliçe birlikte anlam kazanır.

## Nedir?

Bu sigorta, riskin niteliğinden doğar. Bir tüpgaz bayisinde ya da akaryakıt istasyonunda meydana gelen bir patlama, yalnızca işletmeyi değil komşu binaları, sokaktan geçenleri ve çevredeki araçları etkiler. Zararın büyüklüğü işletmenin öz kaynağını aşabileceği için mevzuat, teminatı zorunlu kılmıştır.

Zorunluluk pratikte ruhsat üzerinden işler. Tehlikeli madde faaliyeti yürüten işletmelerde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ile bu poliçe birbirine bağlanmıştır; poliçesi olmayan işletmenin faaliyeti idari yaptırıma açık hâle gelir. Bu nedenle poliçe, bir risk yönetimi aracı olduğu kadar bir uyum belgesidir.

Teminat üçüncü kişilere yöneliktir. İşletmenin kendi binası, deposu, stoğu ve makineleri bu poliçenin konusu değildir; onlar için işyeri sigortası ve emtia teminatları gerekir. Aynı şekilde çalışanların iş kazası kaynaklı talepleri de bu poliçenin değil, işveren mali mesuliyet sigortasının alanına girer.

Faaliyetin türü poliçenin kapsamını belirler. Tüp dolumu yapan bir tesis ile tüp satan bir bayi, akaryakıt istasyonu ile tehlikeli madde taşıyan bir nakliyeci farklı risk gruplarındadır. Ruhsatınızda yazan faaliyet ile poliçede beyan edilen faaliyetin birebir uyuşması gerekir; uyuşmazlık hasar anında en sık karşılaşılan ret gerekçesidir.

## Neyi karşılar?

- Tehlikeli madde faaliyeti sırasında üçüncü kişilerin ölümü ve yaralanması
- Üçüncü kişilerin mallarında oluşan maddi zararlar
- Patlama, yangın ve infilaktan doğan üçüncü kişi zararları
- Sızıntı ve gaz kaçağı sonucu meydana gelen zehirlenme ve maddi hasarlar
- Komşu bina, işyeri ve araçlarda oluşan zararlar
- Zorunlu sigortanın mevzuatla belirlenen teminat limitleri çerçevesinde tazminat ödemesi
- Sorumluluk talebi yargıya taşındığında poliçe şartları çerçevesinde üstlenilen giderler

## Neyi KARŞILAMAZ?

- İşletmenin kendi binası, deposu, tesisatı ve makineleri — işyeri sigortasının konusudur
- Depolanan veya satılan tehlikeli maddenin kendi değeri
- Çalışanların iş kazası kaynaklı tazminat talepleri — işveren mali mesuliyetin konusudur
- Ruhsatta yazandan farklı bir faaliyet yürütülürken doğan zararlar
- Mevzuatta öngörülen güvenlik tedbirlerinin alınmamasından kaynaklanan ağır kusur hâlleri
- Mevzuatla belirlenen teminat limitini aşan tazminat tutarları
- Kasıt ve mevzuata aykırı depolama sonucu doğan zararlar
- Çevre kirliliğinin uzun vadeli temizlik ve ıslah maliyetleri (ayrıca teminat alınmadıysa)

## Kimler için uygun?

- **Tüpgaz bayileri** — Tüp satışı yapan bayilerde risk hem depoda hem teslimat sırasında bulunur. Poliçe, bayilik sözleşmesi ve ruhsat işlemlerinin de aranan belgesidir.
- **LPG ve akaryakıt istasyonları** — İstasyonlarda yoğun araç ve insan trafiği, olası bir olayın etkisini büyütür. Zorunluluk bu profilde en net biçimde uygulanır.
- **Dolum ve depolama tesisleri** — Tüp dolumu ve toplu depolama, maddenin en yoğun bulunduğu aşamadır. Teminat limitleri faaliyetin ölçeğine göre değerlendirilir.
- **Tehlikeli madde nakliyecileri** — Taşıma sırasında oluşacak bir kaza, güzergâh boyunca üçüncü kişileri etkileyebilir. Taşıma faaliyeti için ayrıca değerlendirilmesi gereken düzenlemeler bulunur.
- **Kimyasal madde satan ve kullanan işletmeler** — Boya, solvent, tarım ilacı ve sanayi kimyasalları satan işletmeler de tehlikeli madde kapsamına girebilir. Ruhsatınızdaki faaliyet tanımını kontrol ettirin.
- **Sanayi tesisleri içinde tehlikeli madde bulunduranlar** — Ana faaliyeti kimyasal olmasa da üretim sürecinde parlayıcı madde depolayan tesisler de yükümlülük kapsamında olabilir.

## Yanlış bilinenler

- **Yanlış:** Poliçeyi ruhsat yenilemesine kadar ertelemek
  **Doğrusu:** Yükümlülük ruhsat tarihine değil faaliyete bağlıdır. Poliçesiz geçen her gün hem idari yaptırım hem karşılıksız risk demektir.
- **Yanlış:** Ruhsattaki faaliyetten farklı iş yapmak
  **Doğrusu:** Poliçe, beyan edilen faaliyet için geçerlidir. Ruhsatta yazmayan bir işlem sırasında oluşan zarar teminat dışı kalabilir; faaliyet değişikliğini poliçeye işletin.
- **Yanlış:** Kendi tesisini de sigortalı sanmak
  **Doğrusu:** Bu poliçe yalnızca üçüncü kişileri kapsar. Kendi deponuz ve stoğunuz için işyeri sigortası ayrıca gerekir.
- **Yanlış:** Depolama kapasitesini düşük beyan etmek
  **Doğrusu:** Beyan, risk değerlendirmesinin temelidir. Fiili kapasitenin beyanı aşması hasar anında tazminatı riske atar.
- **Yanlış:** Çalışan yaralanmasını bu poliçeden beklemek
  **Doğrusu:** İş kazası kaynaklı talepler işveren mali mesuliyet sigortasının konusudur. İki poliçe birlikte kurgulanmalıdır.
- **Yanlış:** Güvenlik ekipmanı bakımını kayıtsız yürütmek
  **Doğrusu:** Yangın söndürme ve gaz algılama sistemlerinin periyodik bakım kayıtları, ağır kusur tartışmasında işletmeyi korur. Bakım belgelerini saklayın.

## Primi etkileyen unsurlar

- **Faaliyetin türü** — Dolum, depolama, satış ve nakliye farklı risk gruplarıdır; maddenin ele alındığı aşama primi belirler.
- **Tehlikeli maddenin cinsi** — Parlayıcı, patlayıcı, yakıcı ve zehirli sınıflandırmaları farklı katsayılarla değerlendirilir.
- **Depolama kapasitesi** — Tesiste bulundurulan azami miktar, olası bir olayın büyüklüğünü ve dolayısıyla primi etkiler.
- **Tesisin konumu** — Yerleşim alanına, okula veya yoğun trafiğe yakınlık üçüncü kişi riskini artırır.
- **Güvenlik altyapısı** — Yangın söndürme sistemi, gaz algılama, havalandırma ve personel eğitimi risk değerlendirmesine olumlu yansır.
- **Teminat limiti** — Zorunlu limitler mevzuatla belirlenir; bunun üzerinde ihtiyari teminat talep edilmesi primi artırır.
- **Geçmiş hasar kaydı** — İşletmenin önceki dönem olay geçmişi yenileme koşullarını etkiler.

## Gerekli belgeler

- İş yeri açma ve çalışma ruhsatı
- Vergi levhası ve ticaret sicil bilgileri
- Faaliyet konusu ve tehlikeli madde sınıfını gösteren belgeler
- Depolama kapasitesi ve tesis krokisi
- Varsa yangın güvenliği ve itfaiye uygunluk raporu
- Bayilik veya dağıtım sözleşmesi (tüpgaz ve akaryakıtta)

## Patlama, yangın veya sızıntı olursa ne yapmalısınız?

Tehlikeli madde olaylarında ilk dakikalar can güvenliğine, sonraki saatler ise resmî kayda aittir. Bu branşta itfaiye ve kolluk raporu, dosyanın omurgasıdır; olmadan süreç ilerlemez.

1. **Bölgeyi tahliye edin ve 112'yi arayın** — Önce çalışanları ve çevredekileri güvenli mesafeye çıkarın. Gaz kaçağında elektrik düğmelerine dokunmayın, ateş kaynaklarını uzaklaştırın ve itfaiyeyi bekleyin.
2. **Resmî raporların düzenlenmesini sağlayın** — İtfaiye raporu ve kolluk tutanağı bu branşta zorunlu belgelerdir. Olay yerine gelen ekiplerden rapor numarasını not alın.
3. **Sigortacıya gecikmeden bildirin** — İhbarı poliçenizi düzenleyen acenteye veya şirketin hasar hattına iletin. Poliçe numarası, ruhsat bilgisi ve olayın saati hazır olsun.
4. **Olay yerini eksper görmeden değiştirmeyin** — Güvenlik gerekçesiyle zorunlu bir müdahale yapıldıysa öncesini fotoğraflayın. Enkaz kaldırma ve temizlik, tespit öncesinde delilleri yok edebilir.
5. **Zarar gören üçüncü kişileri kayda geçirin** — Komşu işyerleri, yaralananlar ve hasar gören araçların bilgilerini toplayın. Talepler size ayrı ayrı ulaşacağı için dosyanın tek elde toplanması gerekir.
6. **Tazminat sürecini takip edin** — Ödeme, mevzuatla belirlenen teminat limitleri çerçevesinde ve zarar görenlere yapılır. Limit aşılırsa aradaki fark işletmenin üzerinde kalır; bu ihtimali baştan değerlendirin.

## Sıkça sorulan sorular

### Bu sigorta gerçekten zorunlu mu?
Evet. Tehlikeli madde kapsamındaki faaliyetler için mevzuatla zorunlu kılınmış bir sorumluluk sigortasıdır ve iş yeri açma ile çalışma ruhsatı süreçlerinde aranır. Poliçesiz faaliyet, idari yaptırım riski doğurur ve olası bir olayda tüm zararın işletmede kalması anlamına gelir.

### Hangi işletmeler kapsama giriyor?
Yanıcı, parlayıcı, patlayıcı ve yakıcı maddeleri üreten, depolayan, nakleden veya satan işletmeler kapsamdadır. Tüpgaz bayileri, LPG ve akaryakıt istasyonları, dolum tesisleri ve kimyasal madde satıcıları en yaygın örneklerdir. Ana faaliyeti farklı olsa da tesisinde tehlikeli madde bulunduran işletmeler de yükümlü olabilir; ruhsattaki faaliyet tanımını kontrol ettirin.

### Teminat limitleri neye göre belirleniyor?
Zorunlu sigortalarda teminat limitleri mevzuatla belirlenir ve dönemsel olarak güncellenir. Bu nedenle burada bir tutar yazmıyoruz; poliçe düzenlenirken geçerli limitleri birlikte kontrol ederiz. Limitin işletmenizin risk büyüklüğüne yetmeyeceğini düşünüyorsanız ihtiyari ek teminat değerlendirilebilir.

### Kendi tesisimde oluşan hasar ödenir mi?
Hayır. Bu poliçe yalnızca üçüncü kişilere verilen bedeni ve maddi zararları karşılar. Kendi binanız, deponuz, tesisatınız ve stoğunuz için işyeri sigortası ile emtia teminatı gerekir; ikisi farklı poliçelerdir.

### Çalışanım yaralanırsa bu poliçe devreye girer mi?
Hayır. Çalışanların iş kazası kaynaklı tazminat talepleri ve Sosyal Güvenlik Kurumu'nun rücu istekleri işveren mali mesuliyet sigortasının konusudur. Tehlikeli madde faaliyeti yürüten işletmelerde bu iki poliçenin birlikte kurgulanması gerekir.

### Nakliye yapıyorum, aracımın trafik sigortası yetmez mi?
Yetmez. Zorunlu trafik sigortası, aracın işletilmesinden doğan sorumluluğu karşılar; taşınan tehlikeli maddenin niteliğinden doğan riski değil. Tehlikeli madde taşımacılığında bu faaliyete özgü zorunlu sorumluluk düzenlemeleri ayrıca uygulanır.

### Çevre kirliliği zararları kapsanır mı?
Ani ve beklenmedik bir olaydan doğan üçüncü kişi zararları teminat kapsamında değerlendirilir. Ancak uzun vadeli kirlilik, toprak ve su ıslahı gibi maliyetler bu poliçenin standart kapsamı dışındadır; çevre sorumluluk teminatları ayrıca değerlendirilmelidir.

### Faaliyetimi değiştirirsem poliçem geçerli kalır mı?
Poliçe, beyan ettiğiniz faaliyet için düzenlenir. Yeni bir madde grubuyla çalışmaya başlamak, dolum işlemi eklemek veya kapasiteyi artırmak poliçenin güncellenmesini gerektirir. Değişikliği zeyilname ile işletmezseniz hasar anında kapsam tartışması doğar.

### Poliçesiz yakalanırsam ne olur?
Zorunlu sigortası bulunmayan işletmeler için idari yaptırım uygulanabilir ve ruhsat süreçleri sekteye uğrar. Bunun ötesinde, olası bir olayda üçüncü kişilere ödenecek tazminatın tamamı doğrudan işletmenin ve sorumlularının üzerinde kalır.

### Zorunlu limitin üzerine çıkabilir miyim?
Evet. Mevzuatla belirlenen limitin yetersiz kalabileceğini düşünüyorsanız ihtiyari sorumluluk teminatıyla üst limit yükseltilebilir. Yerleşim alanına yakın, yüksek kapasiteli tesislerde bu değerlendirme özellikle önemlidir.

## Kaynaklar

- [Mevzuat Bilgi Sistemi](https://www.mevzuat.gov.tr/)
- [Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK)](https://www.seddk.gov.tr/)
- [Türkiye Sigorta Birliği (TSB)](https://www.tsb.org.tr/)

---
Son güncelleme: 2026-09-03 · Kaynak: https://policezamani.com/hizmetler/tehlikeli-maddeler-zorunlu-sorumluluk