# Sigorta Sözlüğü

> 124 sigorta teriminin sade açıklaması.

## Acente
Bir veya birden fazla sigorta şirketi adına sigorta sözleşmesine aracılık eden, sözleşmeyi şirket adına yapan gerçek veya tüzel kişidir. Acente sigorta şirketi değildir: teminatı ve primi şirket belirler, hasar ödemesini şirket yapar. Acentenin işi doğru ürünü bulmak, teklifleri karşılaştırmak ve süreci müşteri adına yürütmektir.

> **Broker ile karıştırılır:** Acente sigorta ŞİRKETİ adına çalışır; broker SİGORTALI adına çalışır ve piyasanın tamamına sorabilir.

## Açık rıza
KVKK kapsamında, belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onaydır. Her zaman geri alınabilir. Bir hizmetin verilmesini açık rızaya bağlamak (rıza vermezsen hizmet yok demek) rızanın özgürlüğünü ortadan kaldırır.

## Aktüerya
Sigorta ve emeklilik ürünlerinde riskin fiyatlanması ve yükümlülüklerin hesaplanması için kullanılan matematiksel ve istatistiksel yöntemlerin bütünüdür. Bir poliçenin priminin neden o kadar olduğu, aktüeryal hesapla belirlenir.

## Alacak sigortası
Vadeli satış yapan işletmenin, alıcının ödeme yapmaması riskine karşı aldığı sigortadır. Teminat, poliçe sahibi olmakla değil alıcı bazında tahsis edilen limitle doğar: limit verilmemiş bir alıcıya yapılan satış sigortalı değildir.

## Alkol muafiyeti
Sürücünün alkollü olması hâlinde teminatın kapsam dışı kalmasıdır. Kasko poliçelerinde istisnadır; trafik sigortasında ise zarar gören üçüncü kişiye ödeme yapılır ama sigortacı ödediği tutarı sürücüye rücu eder.

## Anlaşmalı kurum
Sigorta şirketiyle sözleşmesi bulunan sağlık kuruluşu veya servistir. Sağlık sigortalarında teminatın pratik değeri, anlaşmalı kurum listesinin genişliğine bağlıdır; oturduğunuz bölgede anlaşmalı hastane yoksa poliçenin kapsamı kâğıt üstünde kalır.

## Asistans
Poliçeye bağlı olarak sunulan yardım hizmetleridir: çekici, yol yardımı, ikame araç, lastik değişimi, seyahatte tıbbi nakil gibi. Asistans bir tazminat değil hizmettir; genellikle yıllık kullanım adediyle sınırlıdır ve bu sınır poliçeden poliçeye değişir.

## Aşkın sigorta
Sigorta bedelinin, sigortalı malın gerçek değerinden yüksek olması durumudur. Fazla beyan fazla prim ödetir ama hasarda fazla ödeme sağlamaz: tazminat her hâlükârda gerçek zararla sınırlıdır. Yani aşkın sigorta, karşılığı olmayan prim demektir.

> **Eksik sigorta ile karıştırılır:** Aşkın sigortada bedel gerçek değerin ÜSTÜNDE, eksik sigortada ALTINDADIR. Eksik sigortanın bedeli ağırdır: tazminat oranlı ödenir.

## Azalan teminat
Teminat tutarının zamanla düştüğü sigorta yapısıdır. Kredi hayat sigortasında teminat, kalan borçla birlikte azalır. Bu yüzden aynı prim, ilerleyen yıllarda daha az teminat karşılığıdır.

## Azami teminat
Bir poliçenin ödeyebileceği en yüksek tutardır. DASK'ta bu tutar kanunla belirlenir ve her yıl güncellenir; binanın değeri bu tutarın üzerindeyse aradaki fark konut sigortasıyla kapatılır.

## Basamak (hasarsızlık basamağı)
*Ayrıca: hasarsızlık indirimi, no-claim bonus*

Trafik ve kasko poliçelerinde, hasarsız geçen her yıl için yükselen ve prime indirim olarak yansıyan kademedir. Hasar bildirildiğinde basamak düşer ve indirim azalır. Basamak araca değil sürücüye/sigortalıya bağlıdır.

## Bedeni zarar
Kişinin vücut bütünlüğünde meydana gelen zarardır: yaralanma, sakatlık ve ölüm. Sorumluluk sigortalarında bedeni zarar limitleri, maddi zarar limitlerinden ayrı tutulur ve genellikle daha yüksektir.

## Bekleme süresi
Sağlık sigortalarında, poliçe başladıktan sonra belirli teminatların devreye girmesi için geçmesi gereken süredir. Bu süre içinde ortaya çıkan durumlar karşılanmaz. Doğum, ameliyat ve bazı kronik durumlar için ayrı ve daha uzun süreler uygulanır.

## BES (Bireysel Emeklilik Sistemi)
Emeklilik döneminde ek gelir sağlamak için yapılan, devlet katkısıyla desteklenen uzun vadeli birikim sistemidir. Devlet katkısına hak kazanmak kademelidir; sistemden erken çıkan, katkının tamamını alamaz. BES bir sigorta değil birikim ürünüdür.

## Beyan yükümlülüğü
Sigorta ettirenin, riski değerlendirmeye esas olacak bilgileri doğru ve eksiksiz bildirme yükümlülüğüdür. Gerçeğe aykırı veya eksik beyan, hasar anında tazminatın kısmen ya da tamamen ödenmemesine yol açabilir. Kullanım tarzını yanlış bildirmek (örneğin kurye kullanılan motosikleti hususi göstermek) en sık görülen örnektir.

## Bina tamamlayıcı sigorta
DASK'ın azami teminatını aşan bina değeri için düzenlenen ek deprem teminatıdır. DASK zorunludur ama üst sınırı vardır; binanın değeri bu sınırın üzerindeyse aradaki fark teminatsız kalır.

## Bonus-malus
Hasarsızlığı ödüllendiren, hasarı cezalandıran prim sistemidir. Bonus indirim, malus artış anlamına gelir. Türkiye'de trafik sigortasında basamak sistemi bu mantıkla çalışır.

## Broker
Sigorta şirketi adına değil, sigortalı adına hareket eden ve piyasadaki farklı şirketlerden teklif toplayan aracıdır. Acenteden temel farkı, temsil ettiği tarafın sigortalı olmasıdır.

> **Acente ile karıştırılır:** Acente şirket adına sözleşme yapar; broker sigortalının vekili gibi hareket eder.

## CAR (İnşaat All Risk)
*Ayrıca: Contractors All Risks*

İnşaat işlerinde, şantiyedeki yapının ve malzemenin beklenmedik hasarlarını karşılayan poliçe türüdür. Bölüm I yapıyı, Bölüm II üçüncü şahıs sorumluluğunu kapsar. Şantiyedeki İŞÇİ Bölüm II kapsamında değildir; çalışan için işveren mali mesuliyet ayrıca gerekir.

## Cayma hakkı
Belirli sigorta ürünlerinde, sözleşmenin kurulmasından sonra tanınan süre içinde sigortalının sözleşmeden dönebilme hakkıdır. Süre ve koşullar ürüne göre değişir; zorunlu sigortalarda uygulanmaz.

## Claims-made esası
Teminatın, olayın gerçekleştiği tarihe değil TALEBİN yapıldığı tarihe göre belirlendiği sistemdir. Mesleki sorumluluk sigortalarında yaygındır. Poliçeyi bırakmak geçmişi kapatmaz: talep sonradan geldiğinde teminat yoksa sorumluluk sigortalıda kalır. Uzatılmış bildirim süresi ayrıca düzenlenmelidir.

## Çekici
Aracın çalışamaz hâle geldiği durumlarda, asistans teminatı kapsamında sağlanan taşıma hizmetidir. Yıllık kullanım adedi ve kilometre sınırı poliçeye göre değişir; yurt dışı çekici çoğu poliçede ayrı teminattır.

## ÇKS (Çiftçi Kayıt Sistemi)
Tarımsal üretim yapan işletmelerin ve parsellerin kayıtlı olduğu resmî sistemdir. TARSİM poliçesi ÇKS kaydına dayanır; kayıtlı olmayan parsel için düzenlenen poliçe hasar anında karşılık bulmaz.

## Dain-i mürtehin
*Ayrıca: rehinli alacaklı*

Sigortalı mal üzerinde alacağı bulunan tarafın (genellikle kredi veren banka), poliçeye tazminatın öncelikli alacaklısı olarak yazılmasıdır. Hasar hâlinde tazminat önce dain-i mürtehine ödenir; kalan varsa sigortalıya geçer.

## DASK
Zorunlu Deprem Sigortası'nı yürüten Doğal Afet Sigortaları Kurumu'dur. DASK poliçesi yalnızca BİNAYI, deprem ve deprem kaynaklı risklere karşı, kanunla belirlenen azami teminat tutarına kadar güvence altına alır. Ev eşyası, kira mahrumiyeti ve azami teminatın üstü DASK kapsamı dışındadır.

## Değer kaybı
Kazaya karışan aracın onarılsa bile piyasa değerinde oluşan azalmadır. Kusurlu tarafın sigortacısından talep edilebilir; kendi kasko poliçenizden değil, karşı tarafın trafik sigortasından karşılanır.

## Devlet katkısı
Bireysel emeklilik katkı paylarına devletin eklediği tutardır. Hak ediş kademelidir: sistemde kalınan süreye göre katkının ne kadarına hak kazanıldığı değişir. Erken çıkış, hak edilmemiş katkının kaybı anlamına gelir.

## EAR (Montaj All Risk)
*Ayrıca: Erection All Risks*

Makine ve tesis montajı sırasındaki hasarları karşılayan poliçe türüdür. CAR'ın inşaat işleri için olanının, montaj işleri için karşılığıdır.

## Eksik sigorta
*Ayrıca: oransal tazminat, eksik sigorta kuralı*

Sigorta bedelinin, sigortalı malın gerçek değerinin altında olması durumudur. Bu durumda tazminat, bedelin gerçek değere oranı kadar ödenir: değeri 1.000.000 TL olan bir malı 500.000 TL'ye sigortalatan, 100.000 TL'lik hasarda 50.000 TL alır. Bu orantı kuralı hasarın büyüklüğünden bağımsız işler.

> **Muafiyet ile karıştırılır:** Muafiyet, hasardan düşülen SABİT bir tutardır; eksik sigorta ise tazminatın tamamına uygulanan bir ORANDIR.

## Eksper
Hasarın nedenini, kapsamını ve tutarını tespit eden bağımsız uzmandır. Sigorta şirketi tarafından görevlendirilir ama raporunu bağımsız düzenler. Eksper raporuna itiraz edilebilir; anlaşmazlık sürerse Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir.

## Elektronik cihaz sigortası
Elektronik cihazlarda ani ve beklenmedik dış etkiler ile elektriksel olayların yol açtığı hasarları karşılayan sigortadır. ARIZA güvencesi değildir: dış etki veya elektriksel olay gösterilemeyen "sabah açılmadı" durumu ödenmez.

## Emtia
Ticari mal, stok veya yük anlamında kullanılır. İşyeri ve nakliyat poliçelerinde emtia bedeli ayrı beyan edilir. Beyanın yıllık ortalamaya göre değil SEZON ZİRVESİNE göre yapılması gerekir; ortalama beyan, stok tavan yaptığı hafta eksik sigorta doğurur.

## Enflasyon koruması
Poliçe süresi boyunca sigorta bedelinin belirli bir oranda artırılmasını sağlayan düzenlemedir. Uzun vadeli poliçelerde, bedelin gerçek değerin gerisinde kalarak eksik sigorta doğurmasını önler.

## Evcil hayvan sorumluluk teminatı
Evcil hayvanın üçüncü kişilere verdiği zararı karşılayan teminattır. Isırma zararı SAĞLIK teminatından değil bu sorumluluk teminatından ödenir; iki blok sıkça karıştırılır.

## Ferdi kaza
Ani ve dışarıdan gelen bir etkiyle oluşan bedensel zararları teminat altına alan sigortadır. Kaza tanımı bu iki şartı arar: kalp krizi, felç gibi içsel sağlık olayları kaza sayılmaz ve karşılanmaz.

## Ferdi kaza koltuk teminatı
Araç içindeki sürücü ve yolcuların kaza sonucu bedeni zararlarını karşılayan teminattır. Zorunlu trafik sigortası araç içindekileri sınırlı kapsar; koltuk teminatı bu boşluğu doldurur.

## Fesih
Sigorta sözleşmesinin süresi dolmadan sona erdirilmesidir. Fesih hakkı hem sigortalıya hem sigortacıya, kanunda ve poliçede belirtilen hâllerde tanınır. Fesihte, kullanılmayan döneme ait prim iadesi gündeme gelir.

## Filo
Aynı sigortalıya ait, tek poliçe altında toplanan araç grubudur. Yenileme koşulları tek aracın hasar geçmişine değil, filonun tamamının hasar/prim oranına göre belirlenir. Tek vade, yönetim kolaylığı sağlar.

## Franchise
*Ayrıca: entegral muafiyet*

Muafiyetin, hasarın belirli bir eşiği aşması hâlinde hiç uygulanmadığı türüdür. Eşiğin altındaki hasar hiç ödenmez, üstündeki hasar ise tam ödenir. Tenzili muafiyetten farkı budur.

> **Tenzili muafiyet ile karıştırılır:** Tenzili muafiyette tutar her hasardan DÜŞÜLÜR; franchise'ta eşik aşılırsa hasar TAM ödenir.

## Hak ediş
Bireysel emeklilikte, devlet katkısının ne kadarına sahip olunduğunu belirleyen kademeli sistemdir. Sistemde kalınan süre arttıkça hak edilen oran yükselir; süre dolmadan ayrılan katılımcı, hak etmediği kısmı bırakır.

## Halefiyet
*Ayrıca: subrogasyon*

Sigortacının, ödediği tazminat kadar sigortalının haklarına geçmesidir. Tazminatı ödeyen şirket, zarara sebep olan üçüncü kişiye karşı sigortalının yerine geçer ve ondan talep edebilir. Bu yüzden hasar sonrası karşı tarafla kendi başınıza anlaşma yapmak, sigortacının rücu hakkını zedeleyebilir.

## Hasar ihbarı
Hasarın sigortacıya bildirilmesidir. Poliçede belirtilen süre içinde yapılması gerekir; gecikme, tazminatın azaltılması veya reddi sonucunu doğurabilir. Bildirim, hasarın büyüklüğü belli olmadan da yapılmalıdır.

## Hasar/prim oranı
Ödenen tazminatların, alınan prime oranıdır. Filo poliçelerinde yenileme koşulu tek bir aracın basamağına değil, filonun tamamının hasar/prim oranına bakılarak belirlenir.

## Hasarsızlık indirimi
Hasarsız geçen dönemler için prime uygulanan indirimdir. Basamak sistemiyle işler: her hasarsız yıl basamağı yükseltir, bildirilen her hasar düşürür. Küçük bir hasarı bildirmek, indirimin kaybı nedeniyle uzun vadede daha pahalıya gelebilir.

## Hukuksal koruma sigortası
Sigortalının taraf olduğu hukuki uyuşmazlıklarda avukatlık ücreti, dava masrafı ve bilirkişi gideri gibi masrafları karşılayan sigortadır. Tazminatın kendisini değil, hakkını aramanın masrafını karşılar.

## Ihbar süresi
Hasarın sigortacıya bildirilmesi için tanınan süredir. Poliçe genel şartlarında belirlenir ve genellikle hasarın öğrenilmesinden itibaren başlar. Süre kaçırıldığında sigortacı, gecikmenin zararı artırdığı ölçüde ödemeden kaçınabilir.

## Incoterms
Uluslararası ticarette, alıcı ve satıcı arasındaki masraf ve risk devrini tanımlayan standart teslim şekilleridir (EXW, FOB, CIF gibi). Sigorta yükümlülüğünün hangi tarafta olduğunu Incoterms belirler.

## İkame araç
Aracın hasar nedeniyle serviste olduğu süre boyunca sağlanan geçici araçtır. Asistans teminatı kapsamındadır ve gün sayısı sınırlıdır. Kusurun karşı tarafta olduğu hâllerde, karşı tarafın trafik sigortasından da talep edilebilir.

## İMM (İhtiyari Mali Mesuliyet)
*Ayrıca: ihtiyari mali sorumluluk*

Zorunlu trafik sigortasının limitleri yetmediğinde devreye giren, isteğe bağlı ek sorumluluk teminatıdır. Ağır bir kazada trafik sigortasının limiti tükendiğinde kalan tutar sigortalıdan istenir; İMM bu boşluğu kapatır. Kendi aracınızın hasarını karşılamaz.

> **Kasko ile karıştırılır:** İMM ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE verdiğiniz zararın limit üstünü karşılar; kasko KENDİ ARACINIZIN hasarını karşılar. İkisi farklı zararları karşılar, biri diğerinin yerine geçmez.

## İptal
Poliçenin hiç düzenlenmemiş sayılarak sonlandırılmasıdır. Feshin aksine geçmişe etkilidir. Prim iadesi ve teminatın hangi tarihe kadar geçerli sayılacağı, iptal sebebine göre değişir.

## İstisna (kapsam dışı hâller)
*Ayrıca: teminat dışı, kapsam dışı*

Poliçenin karşılamadığı, genel veya özel şartlarda açıkça sayılan durumlardır. Bir riskin teminatta olup olmadığını anlamanın en hızlı yolu istisna listesine bakmaktır. Savaş, nükleer risk ve kasıt hemen her poliçede istisnadır.

## İşveren mali mesuliyet
İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle çalışanın işverene yönelttiği tazminat taleplerini ve SGK'nın rücu davasını karşılayan sorumluluk sigortasıdır. Meslek hastalığı ve manevi tazminat, poliçeye ayrıca yazılmadıkça teminatta değildir.

## İYS (İleti Yönetim Sistemi)
Ticari elektronik ileti onaylarının kaydedildiği ve yönetildiği ulusal sistemdir. Bir firmadan SMS, e-posta veya arama almayı reddetmek için İYS üzerinden çıkış yapılabilir. Poliçenizle doğrudan ilgili bilgilendirmeler ticari ileti sayılmaz.

## Kâr kaybı
*Ayrıca: iş durması, business interruption*

Sigortalı bir hasar nedeniyle faaliyetin durması sonucu oluşan gelir kaybını karşılayan teminattır. Fiziksel hasara bağlıdır: hasar olmadan yaşanan ciro düşüşü kâr kaybı sayılmaz. Tazminat süresi poliçede ayrıca belirlenir.

## Kasko
Sigortalının KENDİ aracında oluşan hasarı karşılayan isteğe bağlı sigortadır. Çarpma, çarpışma, yanma, çalınma ve poliçeye eklenen ek riskleri kapsar. Üçüncü kişilere verilen zararı karşılamaz; o zorunlu trafik sigortasının işidir.

> **Zorunlu trafik sigortası ile karıştırılır:** Kasko KENDİ aracınızın hasarını, trafik sigortası ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE verdiğiniz zararı karşılar. Kasko isteğe bağlı, trafik sigortası zorunludur.

## Katılım payı
Sağlık sigortalarında, her işlem için sigortalının üzerinde kalan yüzdesel paydır. Muafiyetin sağlık ürünlerindeki karşılığıdır: katılım payı yükseldikçe prim düşer.

## Kaza
Ani ve dışarıdan gelen bir etkiyle meydana gelen, önceden öngörülemeyen olaydır. Sigortada kaza sayılmanın iki şartı budur: aniden olması ve dış etkiyle olması. İçsel sağlık olayları (kalp krizi gibi) bu tanıma girmez.

## Kaza tespit tutanağı
Trafik kazasında tarafların kusur durumunu ve hasarı belgeleyen tutanaktır. Maddi hasarlı kazalarda taraflar kendi aralarında da düzenleyebilir. Tutanak olmadan hasar süreci başlatmak zorlaşır ve kusur tespiti tartışmalı hâle gelir.

## Kısmi hasar
Sigortalı malın onarılabilir düzeyde zarar görmesidir. Pert (tam hasar) durumunun karşıtıdır. Kısmi hasarda onarım bedeli, muafiyet düşülerek ödenir ve poliçe kalan süre için geçerliliğini korur.

## Kışlama (tekne sigortası)
Teknenin sezon dışında karada veya limanda bekletildiği dönemdir. Tekne hasarlarının önemli bölümü bu dönemde oluşur; poliçenin kışlama dönemini kapsayıp kapsamadığı, sezonu kapsamasından daha belirleyici olabilir.

## Kira kaybı
*Ayrıca: kira mahrumiyeti*

Sigortalı bir hasar nedeniyle konutun oturulamaz hâle gelmesi durumunda, kira gelirinin veya alternatif konaklama giderinin karşılanmasıdır. Teminat HASARA bağlıdır: kiracı bulunamaması veya piyasa durgunluğu kira kaybı değildir. DASK kira mahrumiyetini hiçbir koşulda ödemez.

## Kloz
Poliçeye eklenen, teminatı genişleten veya daraltan özel maddedir. Standart teminatın dışına çıkan her düzenleme kloz olarak yazılır. Nakliyat sigortasında ICC klozları (A, B, C) kapsamın genişliğini belirler.

## Koasürans
Aynı riskin birden fazla sigorta şirketi tarafından, belirlenen paylarla birlikte üstlenilmesidir. Büyük sanayi riskleri tek şirketin taşıyamayacağı boyutta olduğunda kullanılır. Hasarda her şirket kendi payı oranında öder.

> **Reasürans ile karıştırılır:** Koasüransta riski birden fazla şirket AYNI ANDA paylaşır; reasüransta bir şirket üstlendiği riski BAŞKA bir şirkete devreder.

## Kredi hayat sigortası
Kredi borçlusunun vefatı hâlinde kalan borcu kapatan, teminatı borç azaldıkça azalan hayat sigortasıdır. Lehtar bankadır: ödeme krediyi kapatır, aileye tutar kalmaz. Müşterek borçlu kredilerde yalnızca sigortalı eşin payı kapanır, kalan borç diğer borçluda yürür.

## Kredi limiti (alacak sigortası)
Alacak sigortasında, sigortacının her bir alıcı için tahsis ettiği azami teminat tutarıdır. Limit tahsis edilmemiş bir alıcıya yapılan satış teminat kapsamında değildir; poliçe sahibi olmak tek başına yetmez.

## Kullanım tarzı
Aracın hangi amaçla kullanıldığının poliçeye yazılan beyanıdır: hususi, ticari, kiralık, kurye gibi. Beyan gerçeğe aykırıysa hasar reddedilebilir. Kurye kullanılan bir motosikleti hususi göstermek, hasar anında en sık karşılaşılan ret sebeplerindendir.

## Küpe (hayvan hayat sigortası)
Hayvan hayat sigortasında, sigortalanan hayvanın kimliklendirildiği resmî işaretlemedir. Küpesiz veya küpe kaydı eşleşmeyen hayvan için tazminat ödenmez; kimlik doğrulanamayan hayvan sigortalı sayılmaz.

## KVKK
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'dur. Kişisel verinin hangi hukuki sebeple işlenebileceğini, veri sahibinin haklarını ve veri sorumlusunun yükümlülüklerini düzenler. Md. 11, veri sahibine erişim, düzeltme, silme ve itiraz haklarını verir.

## Lehtar
Sigorta tazminatının ödeneceği kişi veya kurumdur. Sigortalıdan farklı olabilir: kredi hayat sigortasında lehtar bankadır, bireysel hayat sigortasında sigortalının belirlediği kişidir. Lehtarı doğru belirlemek, paranın kime gideceğini belirler.

> **Sigortalı ile karıştırılır:** Sigortalı riski taşıyan kişidir; lehtar tazminatı ALAN kişidir. İkisi aynı kişi olmak zorunda değildir.

## Limit
Sigortacının bir hasarda veya poliçe döneminde ödeyeceği azami tutardır. Limit aşıldığında kalan zarar sigortalının üzerinde kalır. Sorumluluk sigortalarında limit, teminatın kendisi kadar belirleyicidir.

## Limitsiz İMM
İhtiyari mali mesuliyet teminatının, üçüncü kişilerin BEDENİ zararları için üst sınır olmaksızın verildiği düzenlemedir. Bu ürünlerde maddi zarar ve araç içi (koltuk) teminatı çoğunlukla ayrı ve sınırlı limitlerle kalır. "Limitsiz" ifadesi teminatın tamamı için geçerli değildir.

## Makine kırılması
Makinede iç sebeplerden kaynaklanan ani ve beklenmedik hasarları karşılayan sigortadır. Makinede çıkan YANGIN bu poliçeden ödenmez; yangın rizikosu yangın veya işyeri poliçesinin konusudur. Aşınma ve yıpranma da kapsam dışıdır.

## Manevi tazminat
Maddi zarardan bağımsız olarak, acı ve elem karşılığı hükmedilen tazminattır. Sorumluluk sigortalarında poliçeye AYRICA yazılmadıkça teminat kapsamında değildir. Bu, iş kazası davalarında sık karşılaşılan bir boşluktur.

## Meslek hastalığı
İşin niteliğinden veya çalışma koşullarından kaynaklanan, zamanla gelişen sağlık bozukluğudur. İş kazasından farkı ani olmamasıdır. İşveren mali mesuliyet poliçelerinde ayrı bir teminat olarak eklenmesi gerekir.

## Mesleki sorumluluk
Bir mesleğin icrası sırasındaki hata, ihmal veya eksiklikten doğan üçüncü kişi zararlarını karşılayan sigortadır. Hekim, mimar, mühendis ve avukat gibi meslekler için düzenlenir. Çoğunlukla claims-made esasıyla çalışır.

## Mini onarım
Küçük çizik ve göçüklerin, hasarsızlık indirimini bozmadan onarılmasını sağlayan kasko teminatıdır. Yıllık kullanım adedi ve parça sayısı sınırlıdır. Basamak düşmediği için küçük hasarlarda kaskoyu kullanmanın maliyetsiz yoludur.

## Muafiyet
Hasarın, sigortalının üzerinde kalan kısmıdır. Sigortacı ancak bu tutarın üstünü öder. Muafiyet yükseldikçe prim düşer; bu, riskin bir bölümünü üstlenerek fiyatı azaltma yöntemidir.

> **Eksik sigorta ile karıştırılır:** Muafiyet hasardan düşülen SABİT bir tutar veya orandır; eksik sigorta ise beyan hatasından doğan ve tazminatı ORANSAL olarak azaltan bir sonuçtur.

## Muafiyetsiz cam
Kasko poliçelerinde cam hasarlarının, hasarsızlık indirimini bozmadan ve muafiyet uygulanmadan karşılanmasını sağlayan teminattır. Genellikle anlaşmalı serviste ve yıllık adet sınırıyla geçerlidir.

## Muallak hasar
İhbar edilmiş ama henüz ödenmemiş, tutarı kesinleşmemiş hasardır. Sigorta şirketi bu hasarlar için karşılık ayırır. Poliçe yenilemesinde muallak hasarlar da hasar geçmişine dâhil edilir.

## Nakliyat sigortası
Taşıma sırasında yüke gelen zararı karşılayan sigortadır. Taşıyıcının sorumluluk sigortasıyla karıştırılmamalıdır: nakliyeci sorumluluk poliçesi kusura bağlıdır ve sınırlıdır, emtia nakliyat poliçesinin yerine geçmez.

## Ömür boyu yenileme garantisi
Özel sağlık sigortalarında, şirketin poliçeyi belirli koşullar sağlandıktan sonra yenilemek zorunda olmasıdır. Bu bir PRİM garantisi değildir: şirket poliçeyi yenilemek zorundadır ama primi sabit tutmak zorunda değildir. Garantinin kazanılma koşulları poliçeden poliçeye değişir.

## Pert
*Ayrıca: tam hasar, ekonomik pert*

Aracın onarım maliyetinin, hasar öncesi piyasa değerine göre belirlenen eşiği aşması nedeniyle onarılmasının ekonomik bulunmamasıdır. Bu durumda araç onarılmaz; sigortacı aracın değerini öder ve hurdası (sovtaj) sigortacıya kalır. Trafikten çekme veya hurda kaydı sonucu doğurabilir.

## Poliçe
Sigorta sözleşmesini belgeleyen yazılı metindir. Teminatları, limitleri, muafiyetleri, süreyi ve tarafları içerir. Bağlayıcı olan poliçedir: web sitelerindeki, broşürlerdeki ve sözlü anlatımlardaki her açıklama poliçe genel ve özel şartlarının altındadır.

## Poliçe genel şartları
Bir sigorta branşı için yetkili otorite tarafından belirlenen, o branştaki tüm poliçelerde ortak olan kurallardır. Teminatın çerçevesini ve istisnaları çizer. Şirketler bu şartların altına inemez, ancak özel şartlarla genişletebilir.

## Poliçe özel şartları
Sigorta şirketinin, genel şartlara ek olarak o poliçeye özel getirdiği düzenlemelerdir. Teminatı genişletebilir veya daraltabilir. İki şirketin aynı branştaki poliçesi arasındaki farkın çoğu buradadır.

## Prim
Sigorta teminatı karşılığında sigortacıya ödenen bedeldir. Riskin büyüklüğüne, teminat kapsamına, muafiyete ve hasar geçmişine göre belirlenir. Aynı risk için farklı şirketler farklı prim verir; bu yüzden karşılaştırma anlamlıdır.

## Prim iadesi
Poliçenin süresi dolmadan sona ermesi hâlinde, kullanılmayan döneme karşılık gelen primin geri ödenmesidir. Hesaplama gün esaslı veya kısa süre tarifesine göre yapılır; iptal sebebi hangisinin uygulanacağını belirler.

## Provizyon
Sağlık sigortalarında, tedavi öncesinde sigortacıdan alınan ödeme onayıdır. Provizyon alınmadan yapılan işlemler, teminat kapsamında olsa bile ödeme sorunlarına yol açabilir.

## Rayiç değer
Bir malın hasar tarihindeki serbest piyasa değeridir. Araç kasko tazminatlarında esas alınan değer budur; poliçedeki bedel değil, hasar anındaki rayiç belirleyicidir.

## Reasürans
Sigorta şirketinin üstlendiği riskin bir bölümünü başka bir şirkete devretmesidir. Şirketin tek bir büyük hasarla taşıyamayacağı yükün altında kalmasını önler. Sigortalıyı doğrudan ilgilendirmez; tazminat yine kendi şirketinden alınır.

> **Koasürans ile karıştırılır:** Reasüransta risk SONRADAN başka şirkete devredilir; koasüransta BAŞTAN birden fazla şirket paylaşır.

## Rizk (riziko)
*Ayrıca: risk*

Sigorta konusu olan, gerçekleşmesi belirsiz olay veya tehlikedir. Poliçe rizikonun gerçekleşmesi hâlinde devreye girer. Riziko gerçekleşmeden ödeme yapılmaz.

## Rücu
Ödeme yapan tarafın, asıl sorumlu olan kişiden bu tutarı geri istemesidir. Sigortacı, kusurlu üçüncü kişiye rücu edebilir; SGK da iş kazasında ödediği tutar için işverene rücu eder. Alkollü araç kullanımı gibi hâllerde sigortacı, ödediği tazminatı kendi sigortalısına da rücu edebilir.

## Sayım farkı
Stok sayımında tespit edilen, sebebi açıklanamayan eksikliktir. Hırsızlık teminatı kapsamında DEĞİLDİR: hırsızlık teminatı zorlama izi ve resmî kayıt arar. Sayım farkı, hırsızlık teminatının en sık yanlış anlaşılan sınırıdır.

## SBM (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi)
Sigorta sektöründeki poliçe ve hasar verilerinin toplandığı merkezdir. Hasarsızlık basamağı, poliçe sorgulama ve hasar geçmişi gibi bilgiler buradan doğrulanır. Sigortalılar kendi kayıtlarını sorgulayabilir.

## Schengen seyahat sağlık sigortası
Schengen vizesi başvurusunda istenen, asgari teminat tutarı ve tüm Schengen alanında geçerlilik şartı bulunan seyahat sağlık sigortasıdır. Poliçenin seyahatin tamamını kapsaması gerekir; eksik gün, vize reddi sebebidir.

## SEDDK
Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu'dur. Sigorta şirketlerini, acenteleri ve emeklilik şirketlerini düzenler ve denetler. Genel şartları belirleyen otorite de budur.

## Sera sigortası
Sera yapısını ve içindeki ürünü ayrı bedellerle güvence altına alan TARSİM branşıdır. Yapı ve ürün iki ayrı bedeldir: yalnızca yapıyı sigortalatmak, fırtınada örtü yenilenirken sezonun karşılıksız kalması demektir.

## Sertifika mali sorumluluk
Belirli yetki belgeleriyle iş yapan kişi ve kuruluşların, yetki kapsamındaki faaliyetlerinden doğan sorumluluğu için zorunlu tutulan sigortadır. Yetki kapsamı DIŞINDAKİ iş poliçe kapsamı dışındadır; kapsam genişlemesi zeyilname ile işlenmelidir.

## Sınır sigortası
Yeşil Kart Sistemi'nin geçerli olmadığı ülkelere girişte, sınır kapısında düzenlenen zorunlu sorumluluk sigortasıdır. Rusya, Belarus ve İran gibi üyeliği askıda olan ülkelere Türk plakalı araçla geçişte gereklidir.

## Siber risk
Bilgi sistemlerine yönelik saldırı, veri ihlali ve sistem durmasından doğan zararları karşılayan sigortadır. İdari para cezasının ödenebilirliği ile hukuki savunma masrafı AYRI teminatlardır; ikisi karıştırılmamalıdır.

## Sigorta bedeli
Sigortalanan değerin poliçeye yazılan tutarıdır. Tazminatın üst sınırını belirler. Gerçek değerin altında yazılırsa eksik sigorta, üstünde yazılırsa aşkın sigorta doğar.

## Sigorta ettiren
Sözleşmeyi yapan ve primi ödeme borcu altına giren taraftır. Sigortalı ile aynı kişi olabilir, olmayabilir: bir şirket, çalışanı için sağlık sigortası yaptırdığında sigorta ettiren şirket, sigortalı çalışandır.

> **Sigortalı ile karıştırılır:** Sigorta ettiren primi ÖDEYEN, sigortalı riski TAŞIYAN taraftır. Lehtar ise tazminatı ALAN taraftır.

## Sigortalı
Menfaati sigorta ile korunan, riski taşıyan taraftır. Hasar gerçekleştiğinde zarara uğrayan kişidir. Sigorta ettiren ve lehtar ile aynı kişi olması zorunlu değildir.

## Sovtaj
*Ayrıca: salvage, hurda değeri*

Hasar sonrası geriye kalan ve ekonomik değeri olan kısımdır — pert olan aracın hurdası gibi. Sigortacı tazminatın tamamını öderse sovtaj kendisine kalır; sigortalı sovtajı kendinde tutmak isterse tazminattan sovtaj değeri düşülür.

## Sürprim
Riskin normalden yüksek olması nedeniyle prime eklenen ek tutardır. Genç sürücü, ağır hasar geçmişi veya sağlık sigortasında mevcut rahatsızlık gibi sebeplerle uygulanır. İndirimin tersi yönde çalışan aynı mekanizmadır.

## Tahkim (Sigorta Tahkim Komisyonu)
Sigorta uyuşmazlıklarının mahkemeye gitmeden çözülmesi için kurulmuş uyuşmazlık çözüm merciidir. Genellikle mahkemeden hızlı sonuç verir. Başvuru için önce sigorta şirketine yazılı başvurup olumsuz yanıt almak veya süresinde yanıt alamamak gerekir.

## TARSİM
Tarım Sigortaları Havuzu'dur; devlet destekli tarım sigortalarını yürütür. Poliçe düzenlenebilmesi için parselin ÇKS'de (Çiftçi Kayıt Sistemi) kayıtlı olması şarttır. Kayıt yoksa poliçe olsa bile hasar ödenmez.

## Tazminat
Sigortacının, gerçekleşen hasar karşılığında ödediği tutardır. Zararın gerçek tutarı, sigorta bedeli ve limit içinde kalmak kaydıyla ödenir; muafiyet düşülür. Sigorta zenginleşme aracı değildir: gerçek zarardan fazlası ödenmez.

## Tehlikeli maddeler zorunlu sorumluluk
Yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı madde üreten, depolayan veya satan işletmelerin, üçüncü kişilere verebilecekleri zararlar için yaptırmak zorunda olduğu sigortadır. Kendi tesisinizdeki hasar bu poliçenin kapsamı DIŞINDADIR.

## Teminat
Poliçenin karşıladığı riskler ve bunların kapsamıdır. Neyin ödeneceğini teminat, neyin ödenmeyeceğini istisnalar belirler. İki poliçeyi karşılaştırırken bakılması gereken ilk şey primi değil teminat kapsamıdır.

## Tenzili muafiyet
Her hasardan sabit bir tutarın veya oranın düşülerek ödendiği muafiyet türüdür. Hasar ne kadar büyük olursa olsun bu tutar sigortalının üzerinde kalır. En yaygın muafiyet biçimidir.

> **Franchise (entegral muafiyet) ile karıştırılır:** Tenzili muafiyette tutar HER hasardan düşülür; franchise'ta eşik aşıldığında hasar TAM ödenir.

## TMTB (Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu)
Türkiye'nin Yeşil Kart Sistemi'ndeki ulusal bürosudur. Yurt dışında Türk plakalı araçların karıştığı kazalarda ve yurt içinde yabancı plakalı araç hasarlarında koordinasyonu yürütür.

## Tramer
Trafik sigortası bilgilerinin tutulduğu, bugün SBM bünyesinde yürütülen kayıt sistemidir. Araç hasar geçmişi ve hasarsızlık basamağı buradan görülür. İkinci el araç alırken hasar kaydı sorgulaması bu veriye dayanır.

## TSS (Tamamlayıcı Sağlık Sigortası)
SGK'lı kişilerin, anlaşmalı özel hastanelerde fark ücreti ödemeden tedavi görmesini sağlayan sigortadır. SGK ile birlikte çalışır: SGK'sı olmayan kişi TSS kullanamaz. Anlaşmalı kurum listesi ürünün en belirleyici parçasıdır.

> **Özel sağlık sigortası ile karıştırılır:** TSS SGK'nın ÜSTÜNE çalışır ve SGK'yı gerektirir; özel sağlık sigortası SGK'dan bağımsız, tek başına teminat verir ve genellikle daha geniş, daha pahalıdır.

## Üçüncü şahıs
Sigorta sözleşmesinin tarafı olmayan, zarara uğrayan kişidir. Sorumluluk sigortaları üçüncü şahısların zararını karşılar. Emanete veya işleme alınan MÜŞTERİ MALI üçüncü şahıs malı sayılmaz; bunun için ayrı teminat gerekir.

## VERBİS
Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi'dir. Belirli ölçütleri aşan veri sorumlularının kişisel veri işleme faaliyetlerini kaydettikleri sicildir. Kayıt yükümlülüğü, işlenen verinin niteliğine ve işletmenin büyüklüğüne bağlıdır.

## Yabancı sağlık sigortası
Türkiye'de ikamet izni başvurusunda bulunan yabancı uyruklular için zorunlu olan sağlık sigortasıdır. Vize için alınan seyahat sağlık poliçesi ikamet dosyasında GEÇERSİZDİR; ikamet için yurt içi ayakta ve yatarak tedavi yapısı gerekir.

## Yeni değer teminatı
Hasar gören malın, eskime payı düşülmeden yenisiyle değiştirilmesini sağlayan teminattır. Standart uygulama olan rayiç değer esasından farklıdır ve poliçeye ayrıca eklenir.

## Yenileme garantisi
Sigortacının, belirlenen koşullar sağlandığında poliçeyi yenilemeyi taahhüt etmesidir. Sağlık sigortalarında ömür boyu yenileme garantisi olarak anılır ve prim garantisi anlamına gelmez.

## Yeşil Kart
Zorunlu trafik sigortasının yurt dışı uzantısı olan, uluslararası motorlu taşıt sorumluluk sigortası belgesidir. Yurt dışında ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE verilen zararı karşılar; sigortalının kendi aracındaki hasarı karşılamaz. Trafik sigortası olmadan düzenlenemez.

> **Kaskonun yurt dışı teminatı ile karıştırılır:** Yeşil Kart karşı tarafın zararını, kaskonun yurt dışı teminatı KENDİ aracınızın hasarını karşılar. İkisi farklı zararlar içindir; biri diğerinin yerine geçmez.

## Zamanaşımı
Sigorta tazminatı talebinin ileri sürülebileceği yasal süredir. Süre dolduktan sonra talep hakkı düşer. Sigorta branşına ve talebin türüne göre farklı süreler uygulanır; sorumluluk sigortalarında süre genellikle daha uzundur.

## Zeyilname
Yürürlükteki poliçede yapılan değişikliği belgeleyen ektir. Adres, araç, teminat, sigorta bedeli veya sigortalı değişiklikleri zeyilname ile işlenir. İşlenmeyen değişiklik poliçeye yansımaz: yetki alanı genişleyen bir işletme zeyilname yaptırmazsa yeni alan teminatsız kalır.

## ZMSS (Zorunlu Trafik Sigortası)
*Ayrıca: trafik sigortası, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası*

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'dır. Aracın üçüncü kişilere verdiği bedeni ve maddi zararı, kanunla belirlenen limitler dâhilinde karşılar. Kendi aracınızın hasarını KARŞILAMAZ ve yaptırılması zorunludur.

## Zorunlu sigorta
Kanunla yaptırılması zorunlu kılınan sigorta türleridir. Trafik sigortası, DASK, tehlikeli maddeler zorunlu sorumluluk ve bazı meslek sorumluluk sigortaları bu gruptadır. Yaptırılmaması idari yaptırım ve sorumluluk doğurur.

---
Kaynak: https://policezamani.com/sigorta-sozlugu