Nakliyat Sigortası
Mal depodan çıktığı andan itibaren artık sizin gözünüzün önünde değildir. Nakliyat poliçesi, o görünmeyen yolculukta bir şey ters giderse faturayı kimin ödeyeceğini yükleme öncesinde yazıya döker.
Nakliyat sigortası nedir?
Nakliyat sigortası nedir, ne işe yarar?
Nakliyat sigortası tek bir ürün değil, iki ayrı konuyu aynı başlık altında toplayan bir alandır.
Nakliyat sigortası tek bir ürün değil, iki ayrı konuyu aynı başlık altında toplayan bir alandır. Birincisi emtiadır: konteynerdeki tekstil, tırdaki gıda, uçaktaki yedek parça, yani taşınan malın kendisi. İkincisi taşıyan araçtır; geminin gövdesi ve makinesi tekne poliçesiyle, uçak ise hava aracı poliçesiyle güvenceye alınır. Mevzuat bu ikisini ayrı branşlarda düzenler, dolayısıyla malınızın sigortalı olması taşıyıcının aracının da sigortalı olduğu anlamına gelmez; tersi de geçerlidir.
Dış ticarette ilk sorulacak soru poliçeyi kimin yaptıracağıdır ve cevabı satış sözleşmesindeki Incoterms teriminde yazar. CIF ve CIP'te sigortayı satıcı yaptırır ve teminat alıcı lehine düzenlenir; FOB, FCA ve EXW'de ise taraflardan hiçbirine sigorta yaptırma yükümlülüğü verilmemiştir. Kritik ayrım şudur: masrafın bittiği nokta ile riskin geçtiği nokta aynı olmak zorunda değildir. FOB ile mal aldıysanız, yük gemiye yüklendiği andan itibaren risk sizdedir ama kimse sizin yerinize poliçe düzenlemez.
Teminatın genişliği Institute Cargo Clauses ile ölçülür ve üç seviye arasındaki fark, poliçe fiyatından çok daha belirleyicidir. (C) en dar seviyedir; yalnızca sayılan büyük olayları kapsar: yangın, infilak, geminin karaya oturması veya batması, karayolu aracının devrilmesi, vagonun raydan çıkması gibi. (B) buna deprem, volkanik patlama, yıldırım ve deniz, göl ya da nehir suyunun yüke ulaşması gibi riskleri ekler. (A) ise sayma yerine istisna yöntemiyle çalışır: açıkça hariç tutulmayan her ani ve beklenmedik olay teminat altındadır; hırsızlık, çalınma, teslim edilmeme ve elleçleme kaynaklı kırılma pratikte yalnızca bu seviyede karşılanır.
Düzenli sevkiyat yapan bir işletmenin her yükleme için ayrı poliçe düzenletmesi işleyişi yavaşlatır. Abonman poliçe bunun için vardır: yıllık bir çerçeve kurulur, sevkiyat başına ve taşıt başına azami teminat sınırları ile kloz seviyesi önceden sabitlenir, her yükleme de yola çıkmadan önce beyan edilir. Çerçevenin ayakta durması beyan disiplinine bağlıdır; hasar duyulduktan sonra yapılan bildirim o sevkiyatı teminatın içine sokmaz. Taşıma türü de aynı çerçevede ayrışır: denizde batma ve müşterek avarya, karada devrilme ve hırsızlık, havada elleçleme ve palet düşmesi, demiryolunda deraylanma ve manevra darbesi öne çıkar.
Nakliyat sigortası neleri kapsar, neleri kapsamaz?
Nakliyat sigortası poliçesi 8 ana teminat kalemini kapsar; 8 durum ise teminat dışıdır. En sık atlanan kapsam dışı hâl: Gecikmeden doğan kayıplar — hasar sigortalı bir olaydan kaynaklansa bile, malın geç ulaşmasının yarattığı zarar teminat dışıdır
Kapsam dahilinde
- Yükleme, taşıma, aktarma ve boşaltma sırasında malda oluşan ziya ve hasar — seçilen kloz seviyesi çerçevesinde
- Geminin karaya oturması, batması veya çatışması; karayolu aracının devrilmesi, vagonun raydan çıkması ve trafik kazası kaynaklı yük hasarı
- Yangın, infilak ve yıldırım; (B) ve (A) seviyelerinde ayrıca deprem ve volkanik patlama
- Deniz, göl veya nehir suyunun gemiye, konteynere ya da geçici depolama yerine girmesi sonucu ıslanma
- Yükleme veya boşaltma sırasında denize düşen, güverteden savrulan ya da vinçten kayan koliler
- Müşterek avarya payı, kurtarma masrafları ve zararı azaltmak için yapılan makul harcamalar
- (A) klozunda hırsızlık, çalınma, teslim edilmeme ve elleçleme kaynaklı kırılma, ezilme, çizilme
- Savaş, grev, lokavt, kargaşalık ve terör riskleri — yalnızca ilgili ek klozlar poliçeye eklendiğinde
Kapsam dışı
- Gecikmeden doğan kayıplar — hasar sigortalı bir olaydan kaynaklansa bile, malın geç ulaşmasının yarattığı zarar teminat dışıdır
- Ambalajın yetersiz ya da taşıma türüne uygunsuz olması nedeniyle oluşan hasar
- Malın kendi bünyesel kusuru, doğal fire, olağan sızıntı, kuruma ve ağırlık kaybı
- Taşıyıcının, kiracının veya işletmecinin aciz hâli ile mali yükümlülüğünü yerine getirememesinden doğan kayıplar
- Geminin denize elverişsiz olduğunu bilerek yükleme yapılması hâlinde ortaya çıkan zararlar
- Savaş, iç savaş, grev, lokavt ve terör — ilgili ek klozlar satın alınmadıysa
- Nükleer silah, radyoaktif bulaşma ve kimyasal-biyolojik kaynaklı zararlar
- Malın bedelinin alıcıdan tahsil edilememesi — bu, alacak sigortasının konusudur
Taşıyıcının sigortası sizin malınızın sigortası değildir
Nakliyat sigortası kimler için gerekli?
İhracatçı ve ithalatçılar: Poliçeyi kimin yaptıracağı satış sözleşmesindeki Incoterms terimine bağlıdır.
İhracatçı ve ithalatçılar
Poliçeyi kimin yaptıracağı satış sözleşmesindeki Incoterms terimine bağlıdır. Akreditifli işlemlerde bankanın istediği kloz seviyesi ve bedel kuruluşu da poliçeye birebir yansımalıdır.
Düzenli sevkiyat yapan üretici ve toptancılar
Haftada birden fazla yükleme çıkaran işletmelerde tek tek poliçe yerine abonman çerçevesi kurulur. Beyan akışı muhasebe ve sevkiyat birimi arasında bir rutine bağlanmalıdır.
Proje ve ağır yük taşıtanlar
Jeneratör, trafo, pres ya da üretim hattı gibi tek parça yüksek değerli sevkiyatlarda risk, kaza kadar yükleme ve indirme aşamasında yoğunlaşır. Bu tür yüklerde hasarlı parçanın yenisiyle değiştirilmesini düzenleyen özel klozlar önem kazanır.
Soğuk zincir ve gıda taşıtanlar
Frigorifik ünitenin durması ya da sıcaklık sapması, araç hiç kaza yapmadan yükün tamamını değersiz kılabilir. Bu risk standart kloz setinin içinde değildir, ayrıca eklenmesi gerekir.
Parsiyel ve e-ticaret gönderisi yapanlar
Konsolide yüklerde koliniz başka gönderilerle aynı araçta seyahat eder; aktarma sayısı, elleçleme ve karışma riski artar. Bu profilde dar kloz seviyeleri pratikte çok az hasar öder.
Kendi filosuyla taşıma yapan işletmeler
Kasko aracın kendi hasarını öder, üzerindeki yükü ödemez. Kendi kamyonunuzdaki kendi malınız için de ayrı bir emtia teminatı gerekir.
Nakliyat sigortası fiyatını ne belirler?
Primi en çok etkileyen unsur: Malın cinsi ve hasar duyarlılığı. Cam, seramik, elektronik ve taze gıda gibi kırılgan veya bozulabilir yükler, demir profil ya da dökme yüke göre çok daha yüksek risk taşır. Bu sayfada tutar verilmez; prim sigorta şirketinin değerlendirmesiyle belirlenir.
| Etken | Prime etkisi |
|---|---|
| Malın cinsi ve hasar duyarlılığı | Cam, seramik, elektronik ve taze gıda gibi kırılgan veya bozulabilir yükler, demir profil ya da dökme yüke göre çok daha yüksek risk taşır. |
| Seçilen kloz seviyesi | (A), (B) ve (C) farklı sayıda riski üstlenir; savaş ve grev ek klozları primi ayrıca değiştirir. |
| Taşıma türü ve güzergâh | Deniz, kara, hava ve demiryolu farklı risk profilleri getirir; aktarma sayısı, transit ülkeler ve riskli bölgelerden geçiş değerlendirmeye girer. |
| Ambalaj ve yükleme yöntemi | Tam konteyner ile parsiyel taşıma, paletleme, sabitleme ve istif düzeni hasar olasılığını doğrudan etkiler. |
| Sigorta bedelinin kuruluşu | Bedelin yalnızca fatura değerinden mi yoksa navlun, gümrük masrafı ve umulan kâr ilavesiyle mi oluştuğu primin tabanını belirler. |
| Muafiyet ve azami teminat sınırları | Sevkiyat başına ve taşıt başına belirlenen üst sınırlar ile muafiyet tercihi primi aşağı yukarı oynatır. |
| Sevkiyat hacmi ve hasar geçmişi | Abonman poliçelerde yıllık taşınan değer ile geçmiş dönem hasar kayıtları fiyatlamanın ana girdisidir. |
Neden burada fiyat yazmıyoruz?
Nakliyat sigortası için hangi belgeler gerekir?
Poliçe için 6 belge gerekir; ilki: Ticari fatura veya proforma — mal cinsi, miktar ve değer bilgisiyle
- Ticari fatura veya proforma — mal cinsi, miktar ve değer bilgisiyle
- Taşıma belgesi: konşimento, CMR taşıma senedi, hava konşimentosu ya da demiryolu taşıma senedi
- Çeki listesi ve ambalaj bilgisi (koli sayısı, palet düzeni, konteyner tipi)
- Satış sözleşmesindeki Incoterms terimi ve varsa akreditifin sigortaya ilişkin şartları
- Güzergâh, aktarma noktaları ve tahmini yükleme tarihi
- Abonman poliçelerde önceki dönem sevkiyat hacmi ve hasar dökümü
Nakliyat hasarında izlenecek adımlar
Nakliyat hasarında dosyanın kaderi çoğu zaman malı teslim aldığınız dakikada belirlenir.
Nakliyat hasarında dosyanın kaderi çoğu zaman malı teslim aldığınız dakikada belirlenir. Şerh düşülmeden imzalanan bir teslim belgesi hem hasarın nerede oluştuğunu kanıtlamayı hem de taşıyıcıya rücu edilmesini zorlaştırır.
- 1
Teslim alırken belgeye şerh düşün
Konteyner mührü kırık, koli ıslak, palet ezik ya da sayı eksikse teslim belgesine yazılı olarak kaydedin ve karşı tarafa imzalatın. Dışarıdan görünmeyen hasarlarda taşıma rejimine göre kısa bir bildirim süresi işler; bu süreyi geçirmeyin.
- 2
Malı bulduğunuz hâlde bırakın ve belgeleyin
Ambalajı atmayın, istifi bozmadan geniş açıdan ve yakından fotoğraflayın. Konteyner numarası, mühür numarası ve plaka görünecek şekilde çekim yapmak sonradan tartışmaları kapatır.
- 3
Sigortacıya ve taşıyıcıya aynı anda bildirim yapın
İhbarı poliçenizi düzenleyen acenteye iletin; eş zamanlı olarak taşıyıcıya da yazılı ihtar gönderin. Taşıma sözleşmelerinde kısa zamanaşımı süreleri vardır ve bu yazışma, sigortacının rücu hakkını ayakta tutar.
- 4
Zararı büyütmeyecek önlemleri alın
Islanan yükü kurutmak, soğuk zinciri yeniden kurmak ya da hasarlı koliyi sağlamdan ayırmak gibi makul önlemler beklenir. Bu amaçla yaptığınız masraflar poliçe kapsamında değerlendirilir; fişleri saklayın.
- 5
Eksper tespitini yaptırın
Eksper hasarın nedenini, hangi aşamada oluştuğunu ve tutarını raporlar. İnceleme tamamlanmadan malı satmayın, imha etmeyin veya onarıma göndermeyin.
- 6
Dosyayı belgelerle kapatın
Fatura, çeki listesi, taşıma belgesi, tutanaklar ve gümrük kayıtları dosyaya girer. Deniz taşımasında müşterek avarya ilan edilmişse yükün serbest bırakılması için istenen garanti belgesini sigortacınızla birlikte hazırlayın; hasarlı malın satılabilir kısmı varsa sovtaj bedeli hesaba katılır.
Nakliyat sigortası alırken sık yapılan hatalar
En sık yapılan hata: FOB veya EXW alımda satıcının sigortasına güvenmek Doğrusu: Bu terimlerde hiçbir tarafa sigorta yaptırma yükümlülüğü yüklenmez.
FOB veya EXW alımda satıcının sigortasına güvenmek
Bu terimlerde hiçbir tarafa sigorta yaptırma yükümlülüğü yüklenmez. Risk yükleme anında size geçtiği için poliçeyi de sizin yaptırmanız gerekir.
Sigorta bedelini yalnızca fatura tutarı üzerinden kurmak
Navlun, gümrük ve elleçleme masrafları ile umulan kâr eklenmezse, malın tamamen kaybolduğu bir hasarda dahi cebinizden tamamladığınız bir açık kalır.
Fiyat düşük diye (C) klozunu seçmek
(C) hırsızlığı, yağmur suyuyla ıslanmayı ve elleçleme kırığını ödemez. Kırılgan, çalınabilir ya da parsiyel taşınan yükte bu seviye çoğu hasarın dışında kalır.
Sevkiyatı yola çıktıktan sonra beyan etmek
Abonman poliçede teminat, beyanın yükleme öncesinde yapılmasına bağlıdır. Geriye dönük bildirim, hasar duyulmuş bir sevkiyatı kapsama sokmaz.
Teslim tutanağını şerh koymadan imzalamak
Kayıtsız imza, malın sağlam teslim alındığı karinesini doğurur. Hasar sonradan görülse bile ispat yükü ağırlaşır ve taşıyıcıya rücu zayıflar.
Ambalajı depo koşullarına göre seçmek
Depoda yeterli olan ambalaj, deniz yolculuğundaki nem ve titreşime ya da hava kargosundaki basınç değişimine dayanmayabilir. Ambalaj yetersizliği açık bir istisnadır.
Nakliyat sigortası hakkında sık sorulan sorular
Nakliyat sigortasını alıcı mı satıcı mı yaptırır?
Institute Cargo Clauses A, B ve C arasındaki fark nedir?
Taşıyıcının sigortası varsa ayrıca nakliyat sigortası yaptırmam gerekir mi?
Abonman poliçe nedir, kimin işine yarar?
Sigorta bedeli neye göre belirlenir?
Müşterek avarya nedir, beni neden ilgilendirir?
Yurt içi taşımalarda da nakliyat sigortası yaptırılabilir mi?
Kendi kamyonumla taşıdığım malı kasko karşılar mı?
Konteyner mühürlü geldiği hâlde içeriden eksik çıkarsa ne olur?
Teminat tam olarak ne zaman başlar ve ne zaman biter?
İlgili hizmetler
Emtia / Stok Sigortası
Depo ve işyerlerinde bulunan ticari malların yangın, hırsızlık ve su baskını risklerine karşı sigortalanması.
İnceleAmatör Denizci / Tekne Sigortası
Özel tekne ve yatları tekne hasarı ile üçüncü şahıs sorumluluk risklerine karşı güvenceye alan sigorta.
İnceleDevlet Destekli Alacak Sigortası
KOBİ'lerin vadeli satışlardan doğan alacaklarını tahsil edememe riskine karşı devlet destekli teminat.
İnceleTicari Araç / Filo Sigortası
Birden çok ticari aracı tek poliçe altında toplayan, yönetimi ve maliyeti kolaylaştıran filo çözümü.
İncele
Nakliyat sigortası ile ilgili rehber yazıları
Kaynaklar
- Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK)
- Türkiye Sigorta Birliği (TSB)
- Mevzuat Bilgi Sistemi — Türk Ticaret Kanunu, taşıma işleri ve nakliyat sigortası hükümleri
- Resmî Gazete — sigorta genel şartlarının yayımlandığı resmî yayın
Son güncelleme: . Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; poliçe özel ve genel şartları esastır. Teminat kapsamı, muafiyet ve limitler sigorta şirketine ve seçilen ürüne göre değişir.
Nakliyat sigortası için teklif alın
Anlaşmalı şirketlerden gelen teklifleri teminat ve muafiyet farklarıyla birlikte karşılaştırmalı olarak sunarız.